LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 20e zondag door het jaar, 19 augustus 2018

Lezingen
Spreuken 9, 1-6
Psalm 34
Efeze 5, 15-20
Johannes 6, 51-58

Welkom
Op zoek naar Wijsheid leidt de liturgie ons vandaag meer dan anders naar de ontmoeting met Christus. Zijn wijsheid zal ons deel zijn! Hoe kunnen we zijn wijsheid tot ons nemen? De liturgie wil ons ervan overtuigen dat we zonder deze ontmoeting niet verder komen, zelfs vastlopen. Zonder deze dimensie van de ontmoeting met Gods wijsheid in levende lijve, zal ons leven gedoemd zijn om vast te blijven zitten in gemakzuchtige oppervlakkigheid. We zijn als mensen tot meer in staat, we zijn als kerk tot meer in staat. We laten als mensen in onze samenleving en ook als kerk niet altijd zien wat we kunnen en waartoe we geroepen zijn. Soms zijn er beschamende voorbeelden van, en soms is het pure onoplettendheid die de mensen en relaties beschadigen. Voor we daadwerkelijk kunnen openstaan voor de ontmoeting met Christus, zullen we moeten erkennen als kerk en als mensen van de kerk dat we niet altijd aan de hoge roeping van het evangelie beantwoorden. Daartoe belijden we onze schuld.

Homilie
We weten dat het proces van onderwijs afhangt van de kwaliteit van de onderwijzer en van de openheid van de leerling. De onderwijzer moet de juiste methode toepassen om wijsheid en kennis over te dragen. Deze wijsheid en kennis dient de leerling op te nemen en als een interne bron te hanteren. Echte wijsheid en kennis worden volledig een onderdeel van de eigen identiteit, een bron die je als leerling vervolgens zelf kunt hanteren om op eigen wijze en met eigen kwaliteiten de wijsheid en kennis die je hebt opgedaan door te geven.

Geloven in God is voor de schrijver van het boek Spreuken een vorm van wijsheid opdoen. Voor deze schrijver is geloven een verrijking in ons denken over de wereld en ons leven: het geeft een extra dimensie die ons helpt bij het maken van onze eigen keuzes. Het zijn de wijsheid en kennis die onze identiteit opbouwen en verdiepen en die ons helpen de weg in ons leven richting en inhoud te geven.

Het beeld van het vlees en bloed zijn voor de Joodse luisteraars van Jezus en de eerste Christengemeente confronterende beelden. Kadavers en zeker bloed zijn bronnen van verontreiniging. We lezen dit ook in het Nieuwe Testament waar de confrontatie met bloed of een bijna doodgeslagen man in de goot, afstotend werkt. De bloedvloeiende vrouw die stiekem Jezus kleed aanraakt, beseft dat dit Hem in de problemen kan brengen. De priester en de leviet onderweg naar de tempel durven de man in de goot geen blik waardig te keuren omdat ze bevreesd zijn onrein te worden en hun dienst in de tempel niet meer te kunnen vervullen. Het zijn serieuze overwegingen en angst voor verontreinigingen die deze mensen parten spelen. De zuivere gelovige wordt door de oude traditie geboden om verre van deze verontreiniging te blijven, ook als dat betekent dat de noodzakelijke hulp niet geboden kan worden.

Jezus vormt dit gebod om. Hij verbindt het beeld van zijn vlees en bloed met het paasmaal, de maaltijd van bevrijding en nieuw leven, de maaltijd van opstanding. Bloed en vlees zijn heilig omdat ze de zetel van het leven zijn. Een mens mag die niet misbruiken en zich er niet aan vergrijpen.

Het lichaam en bloed van Christus in de eucharistie zijn teken van zijn verrezen Leven. U begrijpt dat de woorden van het evangelie van vandaag na Pasen geschreven zijn. Deze woorden naar aanleiding van de broodvermenigvuldiging aan het begin van dit hoofdstuk 6 van Johannes, hebben na Pasen een nieuwe betekenis gekregen. Zoals de verrijzenis betekent dat er een nieuwe aanwezigheid van Christus in onze wereld gekomen is, een aanwezigheid die minder aan zijn fysieke aanwezigheid gebonden is, maar alles met de kerkelijke gemeenschap te maken heeft, zo betekent de eucharistie dat wij zelf in een nieuwe relatie met Christus komen.

Christus aanwezigheid in deze wereld kent vier elementen. Ten eerste zijn fysieke aanwezigheid: hij was een mens die geboren was in Bethlehem en die opgegroeid is in de schoot van zijn moeder en door Jozef verzorgd werd. Hij is gestorven aan het kruis en begraven zoals dat voor een Jood gebruikelijk was. Deze fysieke aanwezigheid was vervuld van Gods aanwezigheid als Zoon van God. Zijn aanwezigheid krijgt voorts een nieuwe dimensie in zijn verrijzenis: Hij toont zich aan de leerlingen als een enerzijds tastbare aanwezigheid, maar anderzijds is Hij teken van de hemelse werkelijkheid geworden. De mystieke aanwezigheid bestaat in de kerkgemeenschap van de gelovigen die zijn naam belijden en in zijn voetsporen leven en handelen. Het vierde element is de sacramentele aanwezigheid in de eucharistie: zijn leven en zijn Geest zijn hier tastbaar aanwezig in Brood en Wijn die met zijn eigen woord en met de kracht van de heilige Geest geheiligd worden. Het is een sacramentele aanwezigheid omdat de tekenen anders zijn, maar de gelovige werkelijkheid vertelt ons van Christus’ aanwezigheid.

Dat is de wijsheid van de eucharistie die ons vandaag onderwezen wordt: in de mensheid en in de wereld is meer aanwezig dan het gewone oog ziet. God heeft in Christus de wereld en de kerk niet verlaten, maar Hij vervult ons voortdurend van die aanwezigheid. Laten we in die wijsheid blijven staan.

Dat is ongetwijfeld lastig door de berichten die we te horen krijgen, ook over onze eigen kerk in de VS. Ondanks het feit dat het hier vooral om oude zaken gaat, blijkt toch dat een reformatio in capite et membris nodig is. Er blijken structurele fouten te zijn: misdrijven komen amper aan het licht en worden te weinig effectief aangepakt. Laten we bidden om wijsheid voor Paus Franciscus en zijn kardinalen om de juiste maatregelen te treffen. Het komt er juist nu op aan om trouw te blijven aan het evangelie en aan de kerk die dat evangelie wil uitdragen. Mensen van de kerk die anderen beschadigen en misbruiken, moeten de consequenties daarvan dragen. Zoals de voorzitter van de betreffende Romeinse commissie, de Jezuïet Zollner, zei: “de kerk moet een toonbeeld van veiligheid zijn voor kinderen en jongeren”. Ondanks de maatregelen die sinds 2002 zijn genomen, wereldwijd en ook in Nederland, zijn we daar nog niet. Dat moet wel het doel blijven. Amen