LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 31e zondag door het jaar, 4 november 2018

Lezingen
Deuteronomium 2, 2-6
Psalm 18
Hebreeën 7, 23-28
Marcus 12, 28b-34

Welkom
Het gesprek met Jezus vandaag leidt tot het dubbelgebod van de liefde. Het is de kern van ons christelijk geloof dat zijn fundament vindt in de schriften van het Oude Testament. Eigenlijk zouden we alles van ons geloof moeten kunnen relativeren, behalve dit dubbelgebod van de liefde. Alles is hierop gevestigd. En terwijl dit zo vanzelfsprekend lijkt, wordt er steeds weer een concrete invulling gevraagd van dit gebod en dan wordt het minder makkelijk. Er zijn allerlei ethische dilemma’s die niet zo gemakkelijk op te lossen zijn, zoals de kwestie van het kinderpardon. Jezus benadrukt dat het om heel de mens gaat die niet alleen zijn gevoel moet laten spreken, maar ook de opdracht heeft zijn verstand te gebruiken en zorgvuldigheid te betrachten en afwegingen te maken. Opnieuw bezinnen we ons op deze opdracht om in de voetsporen van Jezus te gaan en zijn woorden waar te maken en elkaar en anderen te inspireren.

Homilie
De vier elementen die Jezus bij elkaar brengt in zijn antwoord op de schriftgeleerde laat de veelzijdigheid zien van de liefde tot God en de naaste: God liefhebben met je hart, je ziel, je verstand en je kracht! Niet alleen met emotie, maar ook met verstand. Het gaat ten eerste om de kern van je bestaan: je ziel. Dat is immers de eeuwige kern die ons door God geschonken is. Het is niet alleen een liefde die in je hart en je ziel is, maar vanuit liefde moet je ook handelen met alle kracht die in je is. Laat dit maar verstaan worden als fysieke kracht. Handen uit de mouwen! Het risico van alle godsdiensten van alle tijden is dat de nadruk zozeer gelegd wordt op het geestelijke, dat daadwerkelijke effecten uitblijven. Geloof wordt dan een innerlijke beweging die zich beperkt tot het geweten en goede intenties. Ook mooi, maar onvoldoende. Voortdurend herinnert de Bijbel ons aan de alledaagse concrete werkelijkheid waarin we leven. Geloof, Bijbel en Kerk zijn niet bedoeld als schuilplaats om de boze wereld buiten te houden, maar bedoeld als plek om de wereld te dragen, om mensen te dragen, juist als zij in nood zijn.

Het koninkrijk Gods dat Jezus verkondigt, is anders geworden dan waar Mozes en de mensen van het volk Israël van droomden. Zij hadden een fysiek koninkrijk in gedachten waar zij veertig jaar naar onderweg waren. Dat Koninkrijk hebben zij gevonden, maar dit werd een exclusief koninkrijk waar eerst de volkeren van het land voor moesten worden verdreven. U weet zodra er grenzen zijn, zijn er mensen die binnen die grenzen veilig zijn, maar ook anderen die er buiten moet blijven. De grenzen van het koninkrijk werden bepaald door de grenzen van het land Israël, met een hoofdstad en een koning en een tempel-elite. Ook daar ligt een risico: de onbegrensde liefde van God wordt gemaakt tot een exclusief gave voor uitverkorenen. Maar is Christus niet ter wereld gekomen en gestorven voor heel de mensheid? Zouden we ons dan kunnen beperken tot een exclusieve naastenliefde?

Wel wordt in Israël duidelijk dat hier een fundament is gelegd dat niet meer wordt weggenomen: Israël is bedoeld als een oefenplaats voor heel de mensheid met als leidraad het dubbelgebod van de liefde dat Jezus hier citeert en de Tien Geboden die concrete handvatten zijn voor ons gedrag, ook in de fysieke wereld. Israël kan gezien worden als een oefenplaats waar de profeten voortdurend de leiders, zowel priesterlijke als koninklijke leiders afrekenen op de fysieke en concrete en daadwerkelijke invulling van de gerechtigheid. De lakmoesproef voor de profeten is de zorg voor de weduwe en de wees en de vluchteling.

Christus heeft die fysieke kracht ook in zijn zwakheid getoond. Hij is niet de superheld die uit overmacht de wereld redt. Ook van die verleiding kunnen de mensen dromen. De brief aan de Hebreeën herinnert aan Christus’ priesterschap dat zelfgave en zelfopoffering betekent. In tegenstelling tot de priesters die vóór Hem gekomen zijn en die offers moeten opdragen en die steeds moeten herhalen, laat Jezus zien dat er maar één offer is dat telt: het is het offer waar je zelf niet buiten spel blijft. Een offer waar je geen toeschouwer meer van bent, maar een participant. Het is een offer dat ons fysiek raakt en dat ook vraagt dat we fysiek in beweging komen.

Zo gaat Christus ons voor in deze wereld: Hij roept ons op geen toeschouwer te zijn, maar deel te nemen aan de wereld, ook wanneer het lijden op ons af komt. We wenden ons niet af. Daarom hebben de kerkelijk leiders op initiatief van rabbijn Soetendorp aandacht gevraagd voor Jemen, daarom wordt er kerkasiel verleend aan een minderjarige jongen en zijn familie. God beminnen en de naaste als jezelf vraagt soms om concrete handelingen, het kan soms dicht in je eigen omgeving al aan de orde zijn. Laten we onze ogen en harten én handen open houden voor de noden van de wereld, dichtbij en veraf, in Christus’ naam! Hij is de hogepriester die zijn leven heeft gegeven opdat wij ook die weg kunnen inslaan! Amen