LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 4e zondag van de advent, 23 december 2018

Lezingen
Micha 5,1-4a
Psalm 80
Hebreeën 10, 5-10
Lucas 1, 39-45

Welkom
De vierde kaars is vandaag de vervulling van het verlangen. De kaars staat symbool voor Maria en Elisabeth: twee zwangere vrouwen zijn vandaag teken van hoop en toekomstverwachting. Zij ontmoeten elkaar en nodigen ons uit om ons voor te bereiden op de ontmoeting met het Kind dat geboren wordt. Voelen wij soms het kind bewegen in onszelf? Moeders die zwanger zijn geweest weten wat het betekent als een kind beweegt in de baarmoeder. Anderen mogen het soms ook aanraken en voelen. Ten diepste is het symbool dat in ons zelf Gods Geest beweegt en ons tot handelen drijft. De Geest vervult Maria niet alleen van haar zwangerschap, maar beweegt haar ook om naar Elisabeth te gaan. Wij die naar Kerstmis gaan, willen ook in beweging zijn in de samenleving. Daar kunnen we het Kind ontmoeten.

Homilie
De recente berichten over betrokkenheid van Nederlanders bij de kerken stemmen niet vrolijk. Het is niet echt nieuws, maar het bevestigt het beeld dat velen al hebben van de kerken. Anderzijds merk ik dat het verhaal van het evangelie nog steeds mensen boeit en interesseert. Het zou interessanter zijn geweest om de mensen te vragen naar hun vertrouwen in concrete mensen van de kerk. Mensen zijn immers dragers van de boodschap. Volgens mij spelen herders, pastores en geëngageerde christenen een grotere rol dan we denken. De berichten over de lage populariteit van het instituut kerk zal ons dus moeten aansporen om met nog meer kracht en enthousiasme het evangelie als persoonlijk inspiratiebron uit te dragen. De kracht van het instituut is slechts één aspect van geloof: het fundament is de persoonlijke keuze en het persoonlijk engagement voor het evangelie. Dat engagement is gebouwd op een innerlijke ontmoeting met Gods aanwezigheid. Dat is een wonderlijke ontmoeting die ons kan overkomen. We kunnen die niet organiseren of afdwingen. We kunnen slechts open staan voor die mogelijkheid.

Het verhaal van vandaag, de ontmoeting tussen Maria en Elisabeth, twee zwangere vrouwen, is daarin een sterk inspirerend voorbeeld van zo’n ontmoeting. Het verhaal kent verschillende lagen die we zouden kunnen afpellen tot we tot de kern komen en de eigenlijke boodschap. Ten eerste is er de menselijke laag waarin twee zwangere vrouwen hun ervaringen willen delen. Hun situatie is bijzonder omdat beiden geen reden hebben om zwanger te zijn: de een is te oud om nog zwanger te worden, maar voor God is niets onmogelijk. De ander heeft geen gemeenschap met een man en toch groeit er nieuw leven in Maria. Deze twee vrouwen willen hun wonderlijke levenservaring delen en elkaar nabij zijn. Er staat geschreven dat Maria drie maanden bij Elisabeth bleef, maar niet dat ze de bevalling en de geboorte van Johannes de Doper meegemaakt heeft. De twee vrouwen delen hun ervaringen en zijn elkaar tot hulp en steun.

Een volgende laag is hun roepingsverhaal: in de woorden van Elisabeth en het daaropvolgende Magnificat klinkt een geloofsovertuiging door waarin beide vrouwen zich ervaren en begrijpen als instrumenten van Gods aanwezigheid. Elisabeth herkent in Maria de moeder van haar Heer en Maria zingt van de grote dingen die God haar heeft gedaan. Een ontmoeting van twee vrouwen die zwanger zijn, wordt een geloofsontmoeting waarbij de twee vrouwen een geloofsbelijdenis uitspreken.

De derde laag is de symboliek van Maria die als een Ark van het nieuwe verbond door het land van Israël trekt. Zij is vervuld van Gods Woord dat zichtbaar gaat worden en tastbaar in Jezus Christus. Door de eeuwen heen is Maria vereerd als eerste van de leerlingen, zij blijft haar Zoon trouw onder het kruis, te midden van de apostelen ontvangt zij de Heilige Geest. Zo is Maria symbool van de kerk zelf. De kerk is geroepen om drager te zijn van Gods woord, naar het voorbeeld van Maria. De vraag die de kerk van alle tijden en plaatsen zich moet stellen is of de mensen door haar aanwezigheid en werkzaamheid de stem van God leren kennen en verstaan, of zij de aanwezigheid van God zelf kunnen bespeuren. Het gaat immers om die ontmoeting tussen Gods aanwezigheid en de mens die een weg zoekt in het leven.

De vierde laag is die van onszelf: laten wij ons raken zoals Maria zich laat raken door het Woord van de engel? Wij die ons voorbereiden op het Kerstfeest, denken soms dat we net zo onvruchtbaar zijn als Elisabeth of de maagdelijke Maria: daar zal wel niets van komen. Maar voor God is niets onmogelijk. Nare berichten over het gebrek aan populariteit van de kerken, moeten ons geloof in de kracht van de vruchtbaarheid van Gods woord niet wegnemen. Laten we het zelf aandurven om krachtige voorbeelden van geloof te zijn. Moge het voorbeeld van Maria en Elisabeth ons daarbij helpen. Amen.