LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 1 januari 2019, Moederschap van Maria - Vredeszondag

Lezingen
Numeri 6, 22-27
Psalm 67
Galaten 4, 4-7
Lucas 2, 16-21

Welkom
Goedemorgen en een Zalig Nieuwjaar. Het is vandaag Wereldgebedsdag voor de vrede en we vieren het moederschap van Maria. Ook het komende jaar is er weer voldoende te doen in onze kerk en onze samenleving. Het is goed om te beginnen door elkaar ‘vrede’ te wensen. Het is de kernopdracht van christenen die paus Franciscus in zijn vredesboodschap voor vandaag ook aanhaalt.

Die opdracht tot vrede hebben niet alleen wij als christenen, maar alle burgers zijn daartoe geroepen. De paus werkt dit verder uit in zijn boodschap van vrede voor 1 januari 2019 die ik verder zal toelichten in de preek. Zoals altijd beginnen we deze eucharistie viering met een besef van onze tekorten en ons gebrek aan vrede.

Homilie
Broeders en zusters
Paus Franciscus wijdt zijn vredesboodschap 2019 aan de roeping van politici om zich te wijden aan het welzijn en het geluk van de wereld als ons gemeenschappelijk huis. Iedere christen heeft de opdracht tot vrede zoals in Lucas 10 beschreven wordt: de leerlingen worden door Jezus uitgezonden om aan ieder huis een boodschap van vrede te brengen. Die vrede betreft evenzeer families, gemeenschappen, landen en continenten, een vrede die bestemd is voor ieder mens zonder onderscheid, vrede voor ons gemeenschappelijk huis, de wereld.

Die vrede is als de hoop die gesymboliseerd wordt door een bloem die probeert te bloeien op de stenige ondergrond van geweld. De vrede die we uitdragen is kwetsbaar en ontmoet tegenslagen en tegenwerking. Politiek staat ten dienste van die vrede. Voorwaarde is dat politiek zichzelf verstaat als dienstbaarheid jegens de samenleving als geheel. De paus haalt hier Paus Paulus VI aan die in 1971 al sprak van een politiek die zijn fundament vindt in de vrijheid om te bouwen aan het welzijn van zowel de stad en de natie als voor de hele mensheid. Verantwoordelijke politiek houdt altijd het geheel van de mensheid voor ogen en is niet alleen gericht op het eigen beperkte belang van uitsluitend de eigen stad of natie. Als politiek op die manier werkt aan een waardige en rechtvaardige toekomst voor allen, dan is die politiek een buitengewone vorm van caritas, liefde.

Deze menselijke activiteit draagt, volgens een citaat van paus Benedictus, ook bij aan de opbouw van de universele stad van God waar uiteindelijk het doel van de hele mensheid gelegen is. Dit heeft dus uiteindelijk een religieus doel in de opbouw van de menselijke familie. Paus Franciscus haalt vervolgens een Vietnamese kardinaal aan, van wie in 2002 de zaligsprekingen voor de politicus werden gepubliceerd. De kardinaal die 13 jaar gevangen heeft gezeten waarvan 9 jaar in eenzame opsluiting, had alle reden om verbitterd en boos te zijn. Toch omschrijft hij eigenschappen voor een oprechte, gewetensvolle politicus die werkt aan eenheid, die luistert, die radicale verandering nastreeft en die zonder angst zijn werk doet. Zalig de politicus die zo zijn/haar werk doet. Iedere verkiezing is voor een politicus weer de gelegenheid om zich opnieuw te verhouden tot de fundamentele principes van recht en gerechtigheid die de ankerpunten zijn voor een rechtvaardige politiek.

De paus sluit zijn ogen niet voor de vele misstanden die er in de politieke wereld zijn: corruptie, machtsmisbruik, het ontnemen van rechten van anderen, uitbuiting van individuen, het misbruik van de raison d’état om maatregelen te rechtvaardigen. Daarbij komen xenofobie, racisme, gebrek aan respect voor het milieu, het plunderen van natuurlijke hupbronnen ten behoeve van winst op de korte termijn en gebrek aan respect voor vluchtelingen en ballingen. Een goede politiek levert een bijdrage aan het vertrouwen van mensen en met name van de jeugd. Politiek is geroepen om de talenten van jongeren te stimuleren zodat zij wegen zien om hun aspiraties voor vrede kracht bij te zetten. Politiek is de uitgestoken hand die niet wil doden, maar die juist wil zorgen en ondersteuning wil bieden. Net als hart en intelligentie kunnen handen een instrument van dialoog worden.

Politiek is een opdracht voor allen, omdat we steeds meer zien, aldus de paus, dat tendensen van nationalisme de broeder- en zusterschap bedreigen die de globaliserende wereld zo hard nodig heeft. Onze samenleving heeft bouwers van vrede nodig die de boodschappers en authentieke getuigen zijn van God die het geluk van heel de mensheid wil. Honderd jaar na de Eerste wereldoorlog doet de paus ons beseffen dat vrede niet gereduceerd kan worden tot een balans tussen macht en vrees. De ongebreidelde verspreiding van wapens en de escalatie van intimidatie zijn immoreel en bedreigen de vrede. In onze tijd lijdt één op de zes kinderen onder de gevolgen van oorlog. De bedreiging van hun waardigheid is een bedreiging van de waardigheid van de hele mensheid. Dat is geen vruchtbare basis voor echte vrede.

Echte vrede is de vrucht van wederzijds respect en de onderlinge afhankelijkheid van de mensen. Het is ook een bekering van hart en ziel, zowel innerlijk en persoonlijk als zichtbaar en gemeenschappelijk. Vrede heeft drie aspecten: vrede met jezelf: zoals Franciscus van Sales schrijft: een beetje zoetheid voor je zelf om zoetheid voor de anderen te kunnen bieden. Daarnaast vrede met anderen, familieleden en vrienden, maar ook met de armen, met hen die lijden opdat we naar hen luisteren en niet bang zijn voor hen. Ten derde de vrede met de gehele schepping waar we de grootsheid van Gods geschenk mogen ontdekken. Tot slot verwijst de paus naar het Magnificat van Maria dat ons kan inspireren tot die vrede. Daarin bezingt zij de kracht van God die deze wereld omkeert tot een wereld waar de kleinen recht gedaan worden volgens de belofte aan Abraham. Mogen wij met deze pauselijke boodschap van vrede het nieuwe jaar ingaan. Zalig en vredig Nieuwjaar 2019. Amen