LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 27 januari 2019, 3e zondag door het jaar

Lezingen
Nehemia 8, 2-4a.5-6.8-10
Psalm 19
1 Corinthe 12, 12-14.271
Lucas 1, 1-4; 4, 14-21

Welkom
De bijbel is bij veel katholieken nog niet erg populair. Voordat men de Bijbelverhalen zelf ter hand neemt, moet er wel wat gebeuren. En dan nog zijn de verhalen niet altijd herkenbaar. Vaak komt de vraag op of dit wel echt gebeurd kan zijn. Verhalen van het Oude en het Nieuwe testament zijn soms zo wonderlijk en gaan soms zo tegen de werkelijkheid in, dat het soms moeilijk is ze serieus te nemen. Toch neemt Jezus een helder stadpunt in: het verhaal is heden in vervulling gegaan. Men is nog enthousiast in Nazareth, maar dat zal snel omslaan in afwijzing.

Hoe lezen we de Bijbel? Als verhalen die in ons leven in vervulling kunnen gaan? Aan het begin van het nieuwe jaar, kunnen we ons ook voornemen de verhalen weer opnieuw ter hand te nemen. Bidden we dat de heilige Geest ons de betekenis van de Bijbelse verhalen openbaart.

Homilie
Kinderen die leren lezen, moeten eerst de letters herkennen. Ze moeten het alfabet leren en de uitspraak van de letters herkennen. Eerst zien ze alleen letters en dan herkennen ze woorden en als de zinsbouw ook nog begrepen wordt, dan gaat het erop lijken. Dan kunnen ze echt gaan lezen en teksten begrijpen.

Om Bijbelverhalen te lezen, is er nog meer nodig. Fundamenteel is er het besef dat in die verhalen de stem van God doorklinkt. Het is openbaring wat we lezen, een gesprek tussen God en mensen waar we deelgenoot van worden. Het volk dat na Ezra luistert in Jeruzalem is enthousiast over het voorlezen van de Schriften. De context van deze scene: het volk is teruggekeerd van zeventig jaar ballingschap in Babel. Daar hebben zij niet het geloof van de overwinnaars overgenomen, maar zijn zij trouw gebleven aan het geloof van hun eigen vaderen en hun eigen tradities hebben ze bewaard. Het grote probleem was dat het hart van hun geloof verdwenen was: de eerste tempel van Salomo was verwoest, de eredienst bestond niet meer. De priesters functioneerden niet. Slechts de verhalen restten. Die werden verzameld en opgetekend. De verhalen van Mozes in de woestijn hebben vergelijkbare omstandigheden omdat er toen ook geen tempel was. Er was slechts de Ark van het verbond met daarin de tien geboden. Wat zijn dan de bronnen van geloof en leven?

Nu komen in de herbouwde stad Jeruzalem de twee bronnen weer bij elkaar: de tempel die herbouwd is en de verhalen van de Schrift, de wet van Mozes die met enthousiasme wordt beluisterd. Mooi dat het beluisteren van de Schriften gepaard gaat met een feest van lekker eten en zoete wijn drinken. De mensen moeten wel opnieuw leren lezen, niet in de zin van kinderen die letters moeten snappen en woorden en de zinsopbouw herkennen, maar de mensen moeten begrijpen dat de verhalen hun eigen geschiedenis weerspiegelen. Het verhaal van Mozes is niet alleen geschiedenis, maar gaat ook over de situatie die zij in Babel hebben meegemaakt. Ze maken de vertaalslag van de tijd van Mozes naar hun eigen tijd, de mensen rond Mozes zijn zijzelf. Dat maakt enthousiast.

Ook als wij de verhalen lezen, worden we uitgenodigd aan het verhaal deel te nemen. Simpelweg zijn wij natuurlijk de toehoorders die Jezus horen zeggen: het woord is vandaag in vervulling gegaan, niet: het is toen in vervulling gegaan. Maar ik ga een stap verder: we mogen zelfs als Jezus zijn die voorleest en zegt: dat woord is in mijn leven in vervulling gegaan! Ik heb gevangenen bevrijd, ik heb blinden weer laten zien! De oproep is om je eigen leven erin weerspiegeld te zien. Is dat pretentieus? Ik geloof het niet, volgens mij ligt juist daarin de betekenis van het Bijbel lezen.

De drie stappen die we daarin moeten zetten –sommigen die ik wel eens spreek in catechesegroepen kennen deze drie stappen - : eerst het verhaal laten spreken inclusief alle wonderlijke en buitengewone en bovennatuurlijke verschijnselen. De vraag of het werkelijk zo is gebeurd, kunnen we niet beantwoorden: niemand was er bij en dus is de vraag irrelevant. Het verhaal precies lezen: waar gebeurt het, met wie gebeurt het? Welke mensen spelen een rol? Welke is die rol? Volgens dienen we de symboliek te achterhalen: welke symboliek heeft Nazareth, en welke de sabbat en welke symboliek heeft de synagoge waar het allemaal gebeurt? De derde en laatste stap is die van de vertaalslag naar jezelf: kan ik in mijn leven aanwijzen waar dit verhaal werkelijkheid is geworden; is er gevangenschap in mijn leven waar ik van bevrijd ben, is er blindheid geweest waarvan ik verlost ben? Voelde ik mijn armoede overgaan in rijkdom, heb ik andere beelden van rijkdom en armoede gekregen? Enzovoort.

De Bijbel is een ontmoetingsplek tussen God en mensen. De betekenis van het verhaal is niet het eindstation, maar het vertrekpunt. De feiten in het verhaal gaan met ons in gesprek en proberen een diepere laag bij onszelf aan te boren. Het is een avontuur en ik wens u daarbij een goede reis. Amen