LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Inleiding en homilie 25 december 2018, hoogfeest van Kerstmis, dagmis

Lezingen
Jesaja 52, 7-10
Psalm 97
Hebreeën 1, 1-6
Johannes 1, 1-18

Welkom U allen,
Op deze ochtend bezinnen we ons nader op het gebeuren van deze nacht. De mooie woorden van deze nacht worden in het licht van de opgaande zon die steeds krachtiger wordt en het duister van de winter verdrijft, steeds meer werkelijkheid. Het Woord is mens geworden. God heeft woord gehouden. In Christus heeft God de hemel achter zich gelaten en is in zijn intrek komen nemen te midden van de mensen.

We kunnen dus God ontmoeten in het kind dat is geboren. Hij draagt de trekken van God. Een nieuw tijdperk is aangebroken. Zie wij dat ook gebeuren of worden we nog vast gehouden door de zorgen van de oude wereld? Die is zeker nog niet voorbij en er is genoeg dat ons daar nog aan vast houdt, maar het nieuwe is in Jezus begonnen. Zijn wij ook mensen van die nieuwe tijd die God geschonken heeft en kunnen we vrijuit leven? Dat is de roeping van ons als kerk. In het nieuwe licht van deze ochtend, met de boodschap van de engelen nog in onze oren, is de vrede opnieuw in ons hart geboren. Laten we dat met vreugde delen om dat woord vrede ook mens te laten worden en zelf een mens van vrede te zijn. Daartoe vieren we deze eucharistie als nieuwe mensen van vrede.

Bienvenu à toutes et à tous qui célèbrent avec nous ce matin la solennité de Noël. Dieu envoie sa parole éternelle dans le Christ. Une nouvelle espérance illumine notre humanité, une nouvelle création nous est offerts par Dieu. Je vous souhaite que la célébration eucharistique vous transmettra la joie divine.

Welcome to our guests who celebrate Christmas with us this morning. God sends us his eternal Word in Christ. A new hope illuminates our humanity, a new creation is given us by God. I wish you a very joyful celebration.

Willkommen an unsere Gäste die mit uns Weihnachten feiern. Gott sendet uns sein ewiges Wort. Eine neue Hoffnung erleichtet unsere Menschlichkeit. Eine neue Schöpfung hat Gott uns geschenkt Ich wünsche Ihnen ein freudenvolle Mess feier.

Bienvenidos a todos presentes aquí con nosotros esta mañana para celebrar la Solemnidad de Navidad. Dios comparte nuestra humanidad a fin de que nosotros podamos llegar a su divinidad. Les deseo una celebración llena de gracia.

Un caldo benvenuto ai nostri ospiti che celebrano con noi quest'oggi il Santo Natale. Dio ci comunica la sua Parola eterna attraverso Cristo. Una nuova speranza illumina l'umanità, una nuova creazione ci è donata da Dio. Vi auguro di cuore una celebrazione ricca di gioia.

Homilie
Woorden zijn vluchtig en kunnen gemakkelijk worden uitgesproken. Toch kunnen woorden ons diep raken en ook beschadigen en kwetsen. Woorden kunnen een diep spoor achterlaten in een menselijk leven. Soms creëren die woorden ruimte voor een nieuw leven en liefde, wanneer mensen elkaar de liefde verklaren. Aan de andere kant maken woorden het soms onmogelijk samen te leven en samen te werken. Mensenlevens worden erdoor beschadigd. Soms markeren woorden het einde van goede relaties en vriendschappen. Het is paradoxaal: vluchtige woorden kunnen toch grote gevolgen hebben.

Het Woord dat God vannacht gesproken heeft, wil meer zijn dan slechts een vluchtige ademtocht, die voorbij gaat. Het is een woord dat daadwerkelijk de wereld verandert. De wereld is de landingsplaats van Gods Woord. De wereld is de plek waar zichtbaar en tastbaar kan worden waar het God allemaal om begonnen is.

“In het begin” schrijft Johannes. Vanaf het begin had God een bedoeling met onze wereld en met onze mensheid. Daarom is God onder ons komen wonen. Het Woord is mens geworden en is onder ons komen wonen. Op die manier heeft God de grootste tegenstelling overwonnen die we ons kunnen bedenken: de hemel en de aarde, de wereld van God en de wereld van de mens zijn door dit Woord van God dat zichtbaar is geworden in dit Kind, definitief met elkaar verbonden. Als deze tegenstelling overwonnen is, dan moet dat ook mogelijk zijn voor andere tegenstellingen die we als mensen tegenkomen en ervaren.

Die tegenstelling tussen hemel en aarde is voor ons niet te overbruggen. Het gemakkelijkste antwoord op die tegenstelling is om je op deze kant te concentreren. Velen maken ook die keuze: deze wereld is hun genoeg. Voor veel mensen is de hemel buiten hun gezichtsveld komen te vallen. Deze aardse werkelijkheid is hun voldoende om in te leven. Waarom zou je je nog druk maken om de hemel die zo ver weg lijkt en die zo weinig te maken lijkt te hebben met onze wereld?

Maar God heeft zich met onze wereld verbonden. Hij heeft het initiatief genomen om onze wereld niet aan haar lot over te laten. Er staat letterlijk: het Woord is onder ons zijn tent op komen slaan. Het Griekse woord dat gebruikt woord betekent letterlijk “de scene”, het toneel, het platform. De wereld is het platform geworden waarop Gods heil geënsceneerd zal worden. God heeft niet de bedoeling om in zijn hemel te blijven: uiteindelijk is het Hem om de wereld te doen.

“Waar dan?” zult u zeggen. “Waar wordt dat heil van God dan zichtbaar?” De vele woorden die mensen gebruiken en die mensen elkaar naar het hoofd slingeren helpen de geschiedenis van de mensen eerder achteruit. Zo lijkt het althans. En als we niet uitkijken gaan wij er ook nog in geloven dat die woorden de dienst hier in de wereld zullen uitmaken.

Daarom zijn we niet hier gekomen. Wij spreken deze ochtend ons geloof en vertrouwen uit in het Woord dat hier zichtbaar geworden is. We spreken ons vertrouwen uit in dit Kind dat zichtbaar maakt dat er een goede toekomst is voor onze wereld. Het is lastig om dit vertrouwen te bewaren. Mensen dreigen alom hun vertrouwen in anderen te verliezen, de boosheid die we het afgelopen jaar bij mensen gezien hebben, het beperkte vertrouwen dat mensen nog in kerken stellen: waar putten we nog hoop uit?

Als God gekozen heeft voor deze wereld om hier de enscenering van gerechtigheid en liefde te laten zijn, waar wachten wij dan nog op? Dan kunnen wij in de voetsporen van dit Kind gaan om zijn liefde en gerechtigheid te vestigen in deze wereld. En zoals Hij het gelaat van de gerechtigheid en de liefde van de Vader in deze wereld is geworden, kunnen wij in zijn voetsporen gaan. Dat mensen minder vertrouwen hebben in de kerken, hoeft ons niet ervan te weerhouden om naar het voorbeeld van dit Kind de woorden van liefde en gerechtigheid om te zetten in daden.

Het rapport van het SCP vertelt dat door het kleiner worden van de kerken kraters gelagen zullen worden van verdwenen liefdadigheid en naastenliefde. Die kraters komen niet door minder vertrouwen in de kerk, maar doordat minder mensen de inspiratie en de bemoediging van dit Kind op pakken. Wij pakken steeds opnieuw de draad van ons vertrouwen en ons geloof weer op door woorden van geloof om te zetten in daden van gerechtigheid. We blijven bouwen aan een samenleving waarin de kerk het voortouw neemt om de hemel dichterbij mensen te brengen, een hemel van daadwerkelijke gerechtigheid en vrede. Van die Bijbelse woorden die God in het Kerstkind heeft getoond zijn wij de boodschappers. Hemel en aarde zijn met elkaar verbonden door dit levende Woord dat in het kerstkind zichtbaar is geworden. Laten wij die verbinding levend houden in onze eigen manier van leven.

In die zin wens ik u: Zalig Kerstmis!

Verkondiging 24 december 2018, hoogfeest van Kerstmis, Nachtmis

Lezingen
Jesaja 9, 1-3.5-6
Titus 2, 11-14
Lucas 2, 1-14

Welkom U allen,
om het geboorteverhaal van Jezus weer te horen en dat te plaatsen in de wereld van vandaag, uw wereld van nu. De geboorte van een kind laat de mens denken en dromen. En zeker de geboorte van dit Kind stemt tot nadenken. Een geboorte doet denken aan een nieuw begin en nieuwe mogelijkheden. Hoe graag zouden we willen dat de wereld een keer opnieuw zou beginnen en de oude lasten van het verleden zou kunnen loslaten. De woorden van deze nacht, glorie voor God en vrede voor mensen, roepen het verlangen bij ons op naar daadwerkelijke vrede.

Die vrede die we zoeken heeft verschillende lagen: vrede met de mensen met wie we leven. We wensen die elkaar toe. We wensen elkaar toe dat we geen gele hesjes hoeven aan te trekken om elkaar terecht te wijzen. We wensen elkaar toe dat we niet voor de televisie lang slepende conflicten hoeven te beslechten. Vrede tussen mensen kan niet zonder vrede vanuit jezelf, vrede met jezelf, dat je in het Kind dat vannacht geboren wordt als het ware een spiegel van jezelf ziet en zegt: ook ik ben geboren als dit Kind en ik vind daar vrede in.

Maar de diepere bron van die vrede is voor ons toch in God zelf. Misschien moeten we gevestigde beelden over God even opzij zetten . Beschouw Hem als bron van alles wat bestaat, als degene die ons in het bestaan geroepen heeft. Ik wens u toe dat vanavond die bron geopend wordt en u die vrede opnieuw mag ontvangen als levende bron voor heel uw bestaan.

Bienvenu à toutes et à tous qui célèbrent la solennité de Noël avec nous ce soir. Dieu partage notre humanité avec nous afin que nous toucherions à sa divinité. Heureux les voyageurs de nuit qui écoutent le message des anges: gloire à Dieu et paix sur la terre aux hommes qu'Il aime. Je vous souhaite que l'eucharistie de cette nuit sainte vous transmettra la grâce divine.

Welcome to our guests who celebrate Christmas with us tonight. God shares our humanity in order to reach his divine presence. Blessed are the travellers of this night who understand the message of the angels: Glory to God and peace on earth for men whom He loves. I wish you a very grace-filled celebration.

Willkommen an unsere Gäste die mit uns Weihnachten feiern diese Nacht. Gott teilt unsere Menschlichkeit ob das wir seine Göttlichkeit erfahren können. Gesegnet sind die Wanderer in der Nacht die die Botschaft der Engel verstehen: Ehre zu Gott in der Höhe und Friede auf Erde für den Menschen denen Er liebhabt. Ich wünsche Ihnen ein gnadenvolle Mess feier.

Bienvenidos a todos presentes aquí con nosotros esta noche para celebrar la Solemnidad de Navidad. Dios comparte nuestra humanidad a fin que nosotros podamos llegar a su divinidad. Bienaventurados los viajeros de esta noche quienes entienden el mensaje de los ángeles: «¡Gloria a Dios en las alturas, y en la tierra, paz a los hombres amados por él!». Les deseo una celebración llena de gracia.

Un caloroso benvenuto ai nosri ospiti che celebrano con noi questa notte il Santo Natale. Dio condivide oggi la nostra umanità, affinchè noi possiamo raggiungere la sua divina presenza. Siano benedetti i viaggiatori che questa notte comprendono il messaggio degli angeli "Gloria a Dio e pace in terra agli uomini che Egli ama". Auguro a tutti voi una celebrazione piena di grazia.

Homilie
Broeders en zusters, goede vrienden,
De ogen van veel mensen zijn deze avond gericht op de geboorte van dit kleine Kind. Ook al is het in een uithoek geboren: we weten het gelukkig te vinden. We horen de engelen zingen en we zien de herders in beweging komen en we volgen hun spoor om het Kind te leren kennen. U bent weer hier gekomen om als het ware een tocht naar Bethlehem te maken en naar het Kind te komen kijken.

Dit Kind roept ontroering en vertrouwen op: dit Kind zal toch niemand schade brengen? Niemand hoeft zich door dit Kind bedreigd te voelen! Dit Kind roept op om hoop te houden voor de toekomst. Zelf geloof ik dat dit Kind het goede vertrouwen bij ons kan wakker roepen dat we in de rest van het jaar regelmatig dreigen te verliezen.

Het is goed daarom de spotlights van de wereld in deze nacht te verleggen naar Bethlehem, naar dit Kind, dat ons ondervraagt:
• Waar is de vrede gebleven die ik gebracht heb?
• Waar is de naastenliefde die ik als opdracht heb meegegeven?
• Waar is de zuiverheid van de schepping die mijn Vader jullie heeft toevertrouwd?
Deze vragen zijn belangrijk omdat door het jaar heen veel onvrede in de spotlights is komen te staan. Voortdurend werd onze aandacht gevraagd voor spanningen en onvrede tussen mensen en groepen, tussen religies en naties. Het afgelopen jaar was er veel boosheid te zien en te horen. Mensen hebben hun vertrouwen verloren en laten dit merken. De gele hesjes van Frankrijk zijn een symbool van de ervaringen en gespreksonderwerpen van veel mensen. Zij gaan de straat op om hun onvrede te uiten en sommigen maken hier gebruik van om dit tot extreme uitwassen van geweld te laten escaleren. De dialoog is hier niet echt mee geholpen.

Ook in Nederland bestaat onvrede, politiek en maatschappelijk, over de verhouding tussen arm en rijk, tussen kansrijk en kansarm, over de rolverdeling tussen mannen en vrouwen, over discriminatie op de arbeidsmarkt, over het kinderpardon en kerkasiel. Het gaat er soms fel aan toe!

Voor een echte dialoog is het nodig dat mensen uit de ivoren torens van hun macht en rijkdom te voorschijn komen, het is nodig dat mensen van hun machtige zetels neerdalen. Het is niet voldoende om slechts in gesprek gaan met de ander. Wezenlijk voor de dialoog is dat we ons identificeren met de mens met wie we in gesprek gaan. Een dialoog is een gesprek op gelijke hoogte.

Het wonder van Kerstmis is dat God hier het goede voorbeeld geeft. God heeft als het ware zijn hemel verlaten om te midden van de mensen te zijn. God is geen toeschouwer vanaf een afstand, uit een hoge hemel, maar Hij deelt in ons bestaan, ja Hij durft zelfs de hardheid van ons bestaan aan. Vanuit de kribbe gaat Hij met ons in gesprek.

De stal van Bethlehem is geen romantische idylle, maar is een symbool van vergeten en uitgesloten zijn, een teken van solidariteit met hen die buiten de spotlights staan: hongerende kinderen in Jemen, vluchtelingen die verdwalen in procedures, de vergeten oorlog in Congo, de vervolgde christenen. Wie kijkt naar dit Kind in Bethlehem, kijkt naar al die vergeten slachtoffers in de wereld.

God beseft heel goed hoe moeilijk het voor mensen kan zijn te geloven en anderen te vertrouwen. In een wereld waar alles berekend moet worden naar economische waarden en relaties vaak bepaald worden door protocollen van hulpverlening, is het moeilijk de ander te vertrouwen. In die wereld doorbreekt God die wetmatigheid om als een Kind te verschijnen. Dit Kind heeft geen geld, dit Kind onttrekt zich aan protocollen, zoals een volkstelling.

Dit Kind houdt zich stil in een wereld vol van geluid en lawaai. Dit Kind houdt zich stil te midden van mensen die hard roepen en hun eigen gelijk willen halen, opdat ook wij stil woorden en in ons eigen leven een stem horen die we meestal vergeten en amper kunnen verstaan. Het is gemakkelijk om je vertrouwen in dit Kind uit te spreken. Wie heeft dat niet bij de aanblik van een pasgeboren kind? Maar dit Kind vraagt ons ook het vertrouwen van anderen niet te beschamen.

Te vaak is het vertrouwen van mensen beschaamd, omdat zij niet gehoord worden, omdat zij de lasten van anderen moeten dragen, beschaamd omdat anderen buiten schot lijken te blijven. Ook de katholieke kerk sluit aan in de rij van instituten en mensen die het vertrouwen van anderen beschaamd hebben. Vreselijke verhalen van misbruik zijn ook in andere landen aan de oppervlakte gekomen. De cijfers van het SCP over de afname van het vertrouwen van Nederlanders in de traditionele christelijke kerken zijn daarom niet verbazingwekkend.

Toch zijn wij hier gekomen om ons vertrouwen in dit Kind weer te vernieuwen en daarmee ook ons eigen commitment uit te spreken om het vertrouwen van anderen niet te beschamen. Durven wij het aan om de ander ons vertrouwen te geven? Durven we het aan om tegen de ander te zeggen: ik vertrouw jou mijn leven toe, ik vertrouw jou mijn wereld toe. God heeft tegen de mensen gezegd: ik vertrouw jullie mijn Zoon toe. Misschien is dat een opdracht na deze Kerstmis om tegen de ander te zeggen die we ontmoeten op ons werk, op onze school: ik vertrouw jou mijn leven toe! Dan maken we een nieuw begin. Kerstmis betekent voor ons weer het herstel van de band tussen mensen en tussen groepen mensen. Wij geloven dat het mogelijk is de ander te vertrouwen ondanks grote verschillen en zelfs tegenstellingen.

Vanavond is dit Kind de band die ons samenbrengt, maar Hij nodigt ons uit om ook zelf die band te herstellen. Dan kan er een nieuwe wereld groeien van glorie aan God en vrede voor alle mensen. Laten we met nieuwe en frisse moed aan die wereld bouwen.

In die zin wens ik U: Zalig Kerstmis !

Verkondiging 4e zondag van de advent, 23 december 2018

Lezingen
Micha 5,1-4a
Psalm 80
Hebreeën 10, 5-10
Lucas 1, 39-45

Welkom
De vierde kaars is vandaag de vervulling van het verlangen. De kaars staat symbool voor Maria en Elisabeth: twee zwangere vrouwen zijn vandaag teken van hoop en toekomstverwachting. Zij ontmoeten elkaar en nodigen ons uit om ons voor te bereiden op de ontmoeting met het Kind dat geboren wordt. Voelen wij soms het kind bewegen in onszelf? Moeders die zwanger zijn geweest weten wat het betekent als een kind beweegt in de baarmoeder. Anderen mogen het soms ook aanraken en voelen. Ten diepste is het symbool dat in ons zelf Gods Geest beweegt en ons tot handelen drijft. De Geest vervult Maria niet alleen van haar zwangerschap, maar beweegt haar ook om naar Elisabeth te gaan. Wij die naar Kerstmis gaan, willen ook in beweging zijn in de samenleving. Daar kunnen we het Kind ontmoeten.

Homilie
De recente berichten over betrokkenheid van Nederlanders bij de kerken stemmen niet vrolijk. Het is niet echt nieuws, maar het bevestigt het beeld dat velen al hebben van de kerken. Anderzijds merk ik dat het verhaal van het evangelie nog steeds mensen boeit en interesseert. Het zou interessanter zijn geweest om de mensen te vragen naar hun vertrouwen in concrete mensen van de kerk. Mensen zijn immers dragers van de boodschap. Volgens mij spelen herders, pastores en geëngageerde christenen een grotere rol dan we denken. De berichten over de lage populariteit van het instituut kerk zal ons dus moeten aansporen om met nog meer kracht en enthousiasme het evangelie als persoonlijk inspiratiebron uit te dragen. De kracht van het instituut is slechts één aspect van geloof: het fundament is de persoonlijke keuze en het persoonlijk engagement voor het evangelie. Dat engagement is gebouwd op een innerlijke ontmoeting met Gods aanwezigheid. Dat is een wonderlijke ontmoeting die ons kan overkomen. We kunnen die niet organiseren of afdwingen. We kunnen slechts open staan voor die mogelijkheid.

Het verhaal van vandaag, de ontmoeting tussen Maria en Elisabeth, twee zwangere vrouwen, is daarin een sterk inspirerend voorbeeld van zo’n ontmoeting. Het verhaal kent verschillende lagen die we zouden kunnen afpellen tot we tot de kern komen en de eigenlijke boodschap. Ten eerste is er de menselijke laag waarin twee zwangere vrouwen hun ervaringen willen delen. Hun situatie is bijzonder omdat beiden geen reden hebben om zwanger te zijn: de een is te oud om nog zwanger te worden, maar voor God is niets onmogelijk. De ander heeft geen gemeenschap met een man en toch groeit er nieuw leven in Maria. Deze twee vrouwen willen hun wonderlijke levenservaring delen en elkaar nabij zijn. Er staat geschreven dat Maria drie maanden bij Elisabeth bleef, maar niet dat ze de bevalling en de geboorte van Johannes de Doper meegemaakt heeft. De twee vrouwen delen hun ervaringen en zijn elkaar tot hulp en steun.

Een volgende laag is hun roepingsverhaal: in de woorden van Elisabeth en het daaropvolgende Magnificat klinkt een geloofsovertuiging door waarin beide vrouwen zich ervaren en begrijpen als instrumenten van Gods aanwezigheid. Elisabeth herkent in Maria de moeder van haar Heer en Maria zingt van de grote dingen die God haar heeft gedaan. Een ontmoeting van twee vrouwen die zwanger zijn, wordt een geloofsontmoeting waarbij de twee vrouwen een geloofsbelijdenis uitspreken.

De derde laag is de symboliek van Maria die als een Ark van het nieuwe verbond door het land van Israël trekt. Zij is vervuld van Gods Woord dat zichtbaar gaat worden en tastbaar in Jezus Christus. Door de eeuwen heen is Maria vereerd als eerste van de leerlingen, zij blijft haar Zoon trouw onder het kruis, te midden van de apostelen ontvangt zij de Heilige Geest. Zo is Maria symbool van de kerk zelf. De kerk is geroepen om drager te zijn van Gods woord, naar het voorbeeld van Maria. De vraag die de kerk van alle tijden en plaatsen zich moet stellen is of de mensen door haar aanwezigheid en werkzaamheid de stem van God leren kennen en verstaan, of zij de aanwezigheid van God zelf kunnen bespeuren. Het gaat immers om die ontmoeting tussen Gods aanwezigheid en de mens die een weg zoekt in het leven.

De vierde laag is die van onszelf: laten wij ons raken zoals Maria zich laat raken door het Woord van de engel? Wij die ons voorbereiden op het Kerstfeest, denken soms dat we net zo onvruchtbaar zijn als Elisabeth of de maagdelijke Maria: daar zal wel niets van komen. Maar voor God is niets onmogelijk. Nare berichten over het gebrek aan populariteit van de kerken, moeten ons geloof in de kracht van de vruchtbaarheid van Gods woord niet wegnemen. Laten we het zelf aandurven om krachtige voorbeelden van geloof te zijn. Moge het voorbeeld van Maria en Elisabeth ons daarbij helpen. Amen.