LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging derde zondag van Pasen, 18 april 2021

Lezingen
Handelingen 3, 13-15.17-19
Psalm 4
1 Johannes 2, 1-5a
Lucas 24, 35-48

Welkom
Welkom bij deze nieuwe ontmoeting met de verrezen Heer. Wij eten en drinken met Hem. Iedere eucharistie herinnert ook aan dit verhaal: wij ontvangen het Brood uit de hemel, wij ontvangen het uit zijn handen. We vieren dat Hij met ons aan tafel zit, met ons spreekt en met ons eet en drinkt. Samen eten en drinken is het leven delen, verhalen vertellen, je emoties delen, verdriet en vreugde. Dat de Emmaüsgangers Hem hebben herkend bij de maaltijd en dat er ook vandaag gegeten wordt, betekent de kracht van de maaltijd. Of het nu een uitvaart is of een huwelijk: traditioneel hoort daar een maaltijd bij. Daar wordt het leven gevierd en herdacht.

In deze coronatijd hebben veel mensen aan den lijve ondervonden hoe saai het is om alleen te eten: restaurants in verpleeghuizen waren gesloten, restaurants in de stad zijn gesloten. Deze sociale armoede belemmert menselijke uitwisseling. Des te waardevoller is deze maaltijd waarin Christus zich toont. Mogen wij daar kracht aan ontlenen.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
Twijfel is modern. Een kritische en zelfs sceptische houding wordt gewaardeerd. Het is de houding van een moderne journalist, een onderzoekende wetenschapper, een kritisch en assertief Kamerlid. Vragen stellen bij feiten en gebeurtenissen. Niet goedgelovig zijn, maar juist voorzichtig en twijfelend: dat is de houding van de moderne mens. We kunnen gehecht zijn aan onze twijfel en onze scepsis.

Een twijfelende gelovige vinden we meestal aardiger dan iemand die beweert het allemaal zeker te weten. Als ons door buitenstaanders naar ons geloof in de verrijzenis gevraagd wordt, zijn we vaak geneigd om dit zo klein mogelijk te houden. We houden graag een slag om de arm. Toch laat het verhaal van het evangelie, het slot van het evangelie volgens Lucas, vandaag niets aan duidelijkheid te wensen over: dichte deuren worden geopend, de wonden van de gekruisigde zijn zichtbaar, Hij eet met hen. De woorden van Jezus blijken de vervulling van de oude beloften in het Eerste Testament.

Dit verandert de leerlingen zelf: zij worden getuigen voor alle volkeren. Zij verbergen zich niet meer, zij zaaien geen twijfel, maar zij verkondigen een visie. Het effect van dit getuige-zijn lezen we in de toespraken waarmee het boek van de Handelingen der Apostelen opent: Petrus spreekt tot de menigte, tot de overheidspersonen en tot de Joodse leiders. Dezen weten zich geen raad met deze lieden die aanvankelijk angstige leerlingen waren die zich verborgen hielden, maar nu ineens verkondigend en genezend rond gaan door de stad. Deze getuigen houden de leiders een spiegel voor: de tragische gebeurtenissen rondom Jezus zijn ooit voorzegd door de Schriften: dat ontlast de schuldigheid van de Joodse leiders. Gods Belofte is vervuld in het leven en sterven van Jezus. Die vervulling geeft ruimte voor nieuw leven.

Dat betekent voor ons dat we mogen zeggen dat alle gebeurtenissen die we in de wereld meemaken, hoe tragisch die ook zijn, ons niet los maken van de barmhartigheid van God. Die blijft altijd de mensheid omarmen. Dat geeft rust en vrede in tijden van onrust. Die rust mogen wij verkondigen! Wij die wekelijks, ondanks de beperkingen, samen komen om als gemeenschap te luisteren, te bidden en te eten van het Brood van Gods barmhartigheid, wij zijn geroepen en gezonden als getuigen van die vredevolle boodschap. Of blijven wij zaaiers van twijfel? We zien in deze maanden hoe twijfel mensen onzeker maakt en wantrouwen voortbrengt. Mensen worden opstandig en onzeker. Zij aanvaarden niet meer de werkelijkheid van de pandemie en de gevolgen voor ons samenleven. Ze willen weer terug naar de gewone samenleving. Dat is begrijpeljk, maar de vraag die wij hier stellen is: waar vinden we nu werkelijk onze rust en onze vrede? De onrust die we om ons zien, heeft invloed diep in de harten van mensen. Ik spreek hen in allerlei pastorale ontmoetingen, zowel binnen onze parochie als daarbuiten.

Rond de tafel van de eucharistie beseffen wij dat we hier onze bron van rust en vrede vinden: als leerlingen bij elkaar, rondom het Woord dat tot ons spreekt en rondom het Brood dat ons voedt. Wanneer Jezus binnenkomt, zegt hij tegen zijn leerlingen: “Vrede zij U”. Ervaren wij hier die vrede? Beschouwen we het Evangelie als een Woord dat ons die vrede brengt? Beschouwen we het Brood dat we ontvangen als het Brood van die Vrede? Nemen we die vrede ook mee naar huis en delen we die met de mensen om ons heen? Dat is wat de leerlingen maakt van twijfelaars tot getuigen. Zij hebben die vrede in de kern van hun bestaan ontvangen en dat heeft hun wezen, hun identiteit veranderd. Ook wij worden hier weer opnieuw vandaag tot getuigen gemaakt. Dat kunnen wij zijn, vandaag, hier en nu, maar ook morgen en alle dagen. Amen

Verkondiging tweede zondag van Pasen, 11 april 2021

Lezingen
Handelingen 4, 32-35
Psalm 118
1 Johannes 5, 1-6
Johannes 20, 19-31

Welkom
Welkom aan het einde van de eerste Paasweek. Vandaag horen we wat de verse paasboodschap bij de leerlingen te weeg brengt. Ze zijn niet meer bang voor het grote lijden dat ze in Jezus gezien hebben. Ze wenden zich niet meer af. Dat deden ze nog wel op Goede Vrijdag maar vandaag zijn de wonden juist in het hart van de herkenning van Jezus. Die herkenning van het lijden is voor Thomas de sleutel om Pasen te kunnen vieren. Op die ervaring wordt de kerkgemeenschap gebouwd: het delen van de ervaring van het lijden leidt tot het delen van het leven. Laten we nadenken over de manier waarop dit delen in ons leven een plek kan krijgen. Al is onze situatie anders dan die van de eerste christenen: deze mag ons wel in ons concrete handelen inspireren.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
De geloofwaardigheid van de leerlingen staat op het spel bij de zojuist verhaalde onmoeting van de leerlingen. Zij vertellen Thomas dat zij de Heer gezien hebben: Hij is niet dood; Hij leeft! Thomas kan dit niet geloven. Hij denkt dat ze een visioen gezien hebben, een droom. Hij wil hen terugbrengen tot de realiteit van het akelige lijden van Jezus aan het kruis, zijn sterven en zijn graflegging. Thomas waarschuwt dat het samenzijn van de leerlingen niet moet leiden tot dromen of fantaseren. Hij wil niet dat zij een ideale droomwereld opbouwen waar gelovigen schuilen in een samen gecreëerde veiligheid tegen de boze buitenwereld. Dat zou een fake wereld zijn waar zij de echte wereld buiten houden. Alleen een wereld waar het lijden gezien en ervaren wordt, is een reële wereld. De geloofwaardigheid van onze kerk kan worden afgemeten aan de manier waarop ze in het lijden van deze wereld de aanwezigheid van God herkent en daardoor wordt uitgedaagd om mensen te hulp te snellen. Het gaat om haar vermogen om mensen die door lijden getroffen worden, nabij te zijn en te troosten met daadwerkelijke hulp.

De verleiding om de wonden van Christus te vergeten of buiten het gezichtsveld te houden, blijft voortdurend aanwezig. Dat we de stem van de apostel Thomas horen als onderdeel van de Paasviering, de apostel die pas zijn geloof kan belijden wanneer hij het lijden serieus neemt en omarmt, is een essentiële waarborg voor de geloofwaardigheid van de boodschap van Pasen. Wie bij Pasen denkt: “eind goed al goed. Jezus is weer uit het graf te voorschijn gekomen, hij heeft Goede Vrijdag achter zich gelaten”, heeft het niet begrepen. Pasen gaat over een andere beleving van het lijden van de mensheid. De opstanding gaat daar niet aan voorbij, maar gaat door dat lijden heen. We kunnen daar niet voor gespaard blijven.

Wie terug kijkt in de geschiedenis van christendom en kerk, ziet een verhaal van hoogtepunten en dieptepunten. Perioden van groei en perioden van verval. Perioden waar de kerk aan de kant van de machtigen ging staan en perioden waar de kerk de opdracht verstond om te kiezen om aan de kant van de armen te staan. Die armoede is niet alleen een kwestie van geld en goederen; dat is ook een kwestie van bescheidenheid en voorzichtigheid. In plaats van anderen de les te lezen vanuit een machtspositie, opereren we als mensen van de kerk met bescheidenheid en voorzichtigheid. De verleiding is er voortdurend, zowel voor de kerk als geloofsgemeenschap, maar ook voor individuele christenen, om aan Goede Vrijdag voorbij te gaan. Ieder crucifix dat versierd wordt, is geen verheerlijking van het lijden, maar is getuigenis van het besef dat er een ander antwoord is op lijden dan zinloosheid, mensonwaardigheid en dood. Er is liefde, er is opstanding, er is solidariteit.In het lijden van Christus en zijn opstanding is een nieuw fundament voor de samenleving en voor de mensheid als geheel gelegd. Niet alleen wij als christenen bouwen aan die samenleving door caritas, door dienstbaarheid, door gebed en door een gastvrije gemeenschap te vormen, maar alle burgers in de samenleving zijn daartoe geroepen. Ieder heeft daar talenten en taken voor gekregen. Dat is ingewikkeld omdat er tussen burgers geen gemeenschappelijk fundament meer lijkt te zijn. Dat is de afgelopen weken in de politiek duidelijk geworden: er moet aan een nieuw fundament van vertrouwen worden gebouwd.

Wij willen ons paasgeloof versterken in deze vijftigdagen tijd naar Pinksteren. Dat doen we vanuit het besef dat we meebouwen aan een gemeenschap van mensen die een bijdrage aan die samenleving willen geven. Ondanks verschillen is dat een gezamenlijke weg, zoals blijkt uit de Handelingen van de Apostelen: de samenleving wordt niet opgedeeld in secties waarbij ieder zijn/haar eigen gedeelte verzorgt: er is een gemeenschappelijke opdracht. We kunnen niet zonder elkaar en dan moeten we soms over verschillen heen stappen, deze aanvaarden, elkaar vergeven en opnieuw samen bouwen. Moge ons Paasgeloof ons inspireren dit in onze kerkgemeenschap waar te maken, maar ook in de samenleving als geheel. Dan gaan we in de voetsporen van de apostel Thomas. Amen

Verkondiging Paaszondag, 4 april 2021

Lezingen
Handelingen 10, 34a.37-43
Psalm 118
Kolossenzen 3, 1-4
Johannes 20, 1-9

Welkom

Christus is verrezen. Alleluia! Hij is waarlijk opgestaan. Alleluia!

Deze bijzondere omstandigheden vragen enorm veel van ons, maar toch is het Pasen. Het is de Heer die ons zegent met deze nieuwe dag en Hij roept ons op getuigen te zijn van dat licht, getuigen van Christus opdat de wereld zich niet overgeeft aan cynisme en zinloosheid. Er is een antwoord op het onmetelijke lijden van de mensheid. Alle onrust en het politieke gekrakeel zijn even tot rust gekomen om ons te kunnen bezinnen. Christus heeft ons het antwoord van de Vader gegeven. Vannacht is gebleken dat Hij zelf dat antwoord is. Dat blijkt uit zijn verrijzenis. Wij zijn getuigen van het nieuwe licht, het ware licht, dat we nooit meer laten uitdoven in ons hart en in ons leven. Wij kiezen een nieuwe weg, de weg van de verrezen Heer.

Homilie
Christus is verrezen! Alleluia
Er zijn weinig jaren waarin ik zo uit heb gezien naar Pasen. Ik verlang zo naar een andere manier van leven, een andere samenleving, een andere politiek, soms zelfs een andere kerk. Ik zie veel verlatenheid, eenzaamheid, angst, vermoeidheid en gebrek aan inspiratie. Het is niet alleen de pandemie, maar ook het gebrek aan vertrouwen tussen mensen. Denk niet dat dit een probleem van de politiek alleen is: het legt een fundamenteel probleem van ons allen bloot. Het is een moeilijkheid van onze moderne samenleving. Kunnen wij elkaar nog vertrouwen? Gunnen we elkaar ruimte? Is er vergeving? Is er integriteit? Waar is oprechte dienstbaarheid? Dat zijn grote vragen die ons gebracht hebben naar de duisternis van de Goede Vrijdag.

Ik ontdekte dat er in de basiliek van Vezelay tussen de prachtige kapitelen er ook een is waar de Goede Herder een dode op zijn schouders draagt. Aan de andere zijde van hetzelfde kapiteel heeft iemand zich opgehangen. Volgens sommige interpretaties is dit Judas, die zich na het verraad van Jezus van het leven beroofd heeft. Is de dode op de schouders van de Goede Herder soms Judas? Brengt Jezus in de onmetelijke liefde van de Vader zelfs Judas naar Gods oneindige barmhartigheid? Is dit mogelijk? Indien alles wat geschiedt in Gods ontferming wordt ingesloten, zelfs onze eigen fouten en vergissingen, waarom zou dat dan ook niet zelfs voor Judas gelden? Voor onze menselijke categoriën is dat onmogelijk. Er zijn grenzen!

2021 04 04 Vezelay homme suspendu 2021 04 04 Vezelay bon berger et home suspendu 2021 04 04 Vezelay bon berger

Pasen gaat niet over menselijke categoriën. Pasen is menselijkerwijs onvoorstelbaar. Leven na de kruisdood is onmogelijk. Als iemand zo verguisd is als de Christus, kan dat nooit ongedaan gemaakt worden. Het graf is gesloten. De steen ligt ervoor. We zijn klaar met deze mens. Er is niets van hem overgebleven. Klaar en weg ermee!

Toch is in de afgelopen Paasnacht niet voor niets het scheppingsverhaal gelezen. Dat herinnert aan het verhaal van een begin uit het niets. Dat kan volgens onze menselijke categorieën niet. Het moet toch met íets begonnen zijn? Alle theorieën van de natuurwetenschap gaan ervan uit dat er een “beginmaterie” moet zijn geweest van waaruit alles voortgekomen is. Het christendom en het jodendom hebben de radicale gedachte dat dit níet zo is. Al wordt de moderne natuurwetenschap omarmd en aanvaard als methode om de werkelijkheid te begrijpen, inclusief de evolutie, wordt door gelovige mensen toch volgehouden: niet de materie is het begin, maar de liefde is het begin. De liefde is niet een chemische reactie in ons hoofd of een kwestie van hormonen. Dat is slechts een gevolg van die liefde. De liefde wordt geschonken, brengt ons in beweging en geeft ons leven. Zij breekt ons open en maakt ons los van de obsessie die de moderne mens heeft van beheersen en controleren. Wanneer wordt leiding geven manipuleren? Wanneer ontaardt vertrouwelijkheid in verborgenheid? De Liefde zoals Jezus deze heeft voorgeleefd is een waarschuwing dat goede menselijke waarden kunnen ontaarden in hun tegendeel. Het sterven van Jezus heeft ons alert gemaakt voor dit ontaarden: van “Hosanna” tot “Kruisig Hem!”.

Het vraagt stuursmanskunst om een nieuwe gemeenschap van mensen op te bouwen. Het vraagt moed om vijanden op te zoeken en de hand te reiken en te vertrouwen op bekering en vergeving. Het vraagt openheid, het vraagt erom de ander te vertrouwen. Dit kan alleen in het besef dat geen mens alleen verantwoordelijkheid kan dragen en verdragen. De apostelen laten elkaar na Pasen niet meer los. De kerk die uit het niets van het graf wordt geboren, verkondigt dat de mensheid alleen kan overleven waneer de mensen elkaar vasthouden en daar waar een verbond wordt geschonden, herstel mogelijk is. Wanneer één mens schade lijdt, hebben allen daarvan te lijden. Als één man wordt afgeserveerd, is het vertrouwen van allen beschaamd.

In de paastuin klinkt straks – we lezen dit pas dinsdag in het octaaf, maar wat mij betreft is het een van de mooste Paasverhalen – de stem van de verrezen Heer: Maria. En zij antwoordt. Zij herkent Hem en zegt: “Rabboeni”. Zij herkent de weg ten leven, zij herkent het Licht van God dat is opgegaan. Waar duister was, is nu licht. Het is de Goede Herder die de mensheid op zijn schouders heeft genomen en draagt naar de Liefde van de Vader. Wij vieren Pasen en horen de stem van de verrezen Heer. Hij nodigt ons uit om dit gebaar na te volgen: de beschadigde mens nemen we op de schouders van ons gebed, van onze aandacht. Zeg niet dat het onmogelijk is: het voorbeeld van de Goede Herder die Judas op de schouders heeft genomen, mag ons inspireren tot bovenmenselijke, goddelijke zorg voor elkaar. Dan zal die nieuwe wereld zichtbaar worden.

In die zin wens ik u allen Zalig Pasen!