LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging tweede zondag van Pasen, 11 april 2021

Lezingen
Handelingen 4, 32-35
Psalm 118
1 Johannes 5, 1-6
Johannes 20, 19-31

Welkom
Welkom aan het einde van de eerste Paasweek. Vandaag horen we wat de verse paasboodschap bij de leerlingen te weeg brengt. Ze zijn niet meer bang voor het grote lijden dat ze in Jezus gezien hebben. Ze wenden zich niet meer af. Dat deden ze nog wel op Goede Vrijdag maar vandaag zijn de wonden juist in het hart van de herkenning van Jezus. Die herkenning van het lijden is voor Thomas de sleutel om Pasen te kunnen vieren. Op die ervaring wordt de kerkgemeenschap gebouwd: het delen van de ervaring van het lijden leidt tot het delen van het leven. Laten we nadenken over de manier waarop dit delen in ons leven een plek kan krijgen. Al is onze situatie anders dan die van de eerste christenen: deze mag ons wel in ons concrete handelen inspireren.

Homilie
Broeders en zusters, vrienden van de Heer,
De geloofwaardigheid van de leerlingen staat op het spel bij de zojuist verhaalde onmoeting van de leerlingen. Zij vertellen Thomas dat zij de Heer gezien hebben: Hij is niet dood; Hij leeft! Thomas kan dit niet geloven. Hij denkt dat ze een visioen gezien hebben, een droom. Hij wil hen terugbrengen tot de realiteit van het akelige lijden van Jezus aan het kruis, zijn sterven en zijn graflegging. Thomas waarschuwt dat het samenzijn van de leerlingen niet moet leiden tot dromen of fantaseren. Hij wil niet dat zij een ideale droomwereld opbouwen waar gelovigen schuilen in een samen gecreëerde veiligheid tegen de boze buitenwereld. Dat zou een fake wereld zijn waar zij de echte wereld buiten houden. Alleen een wereld waar het lijden gezien en ervaren wordt, is een reële wereld. De geloofwaardigheid van onze kerk kan worden afgemeten aan de manier waarop ze in het lijden van deze wereld de aanwezigheid van God herkent en daardoor wordt uitgedaagd om mensen te hulp te snellen. Het gaat om haar vermogen om mensen die door lijden getroffen worden, nabij te zijn en te troosten met daadwerkelijke hulp.

De verleiding om de wonden van Christus te vergeten of buiten het gezichtsveld te houden, blijft voortdurend aanwezig. Dat we de stem van de apostel Thomas horen als onderdeel van de Paasviering, de apostel die pas zijn geloof kan belijden wanneer hij het lijden serieus neemt en omarmt, is een essentiële waarborg voor de geloofwaardigheid van de boodschap van Pasen. Wie bij Pasen denkt: “eind goed al goed. Jezus is weer uit het graf te voorschijn gekomen, hij heeft Goede Vrijdag achter zich gelaten”, heeft het niet begrepen. Pasen gaat over een andere beleving van het lijden van de mensheid. De opstanding gaat daar niet aan voorbij, maar gaat door dat lijden heen. We kunnen daar niet voor gespaard blijven.

Wie terug kijkt in de geschiedenis van christendom en kerk, ziet een verhaal van hoogtepunten en dieptepunten. Perioden van groei en perioden van verval. Perioden waar de kerk aan de kant van de machtigen ging staan en perioden waar de kerk de opdracht verstond om te kiezen om aan de kant van de armen te staan. Die armoede is niet alleen een kwestie van geld en goederen; dat is ook een kwestie van bescheidenheid en voorzichtigheid. In plaats van anderen de les te lezen vanuit een machtspositie, opereren we als mensen van de kerk met bescheidenheid en voorzichtigheid. De verleiding is er voortdurend, zowel voor de kerk als geloofsgemeenschap, maar ook voor individuele christenen, om aan Goede Vrijdag voorbij te gaan. Ieder crucifix dat versierd wordt, is geen verheerlijking van het lijden, maar is getuigenis van het besef dat er een ander antwoord is op lijden dan zinloosheid, mensonwaardigheid en dood. Er is liefde, er is opstanding, er is solidariteit.In het lijden van Christus en zijn opstanding is een nieuw fundament voor de samenleving en voor de mensheid als geheel gelegd. Niet alleen wij als christenen bouwen aan die samenleving door caritas, door dienstbaarheid, door gebed en door een gastvrije gemeenschap te vormen, maar alle burgers in de samenleving zijn daartoe geroepen. Ieder heeft daar talenten en taken voor gekregen. Dat is ingewikkeld omdat er tussen burgers geen gemeenschappelijk fundament meer lijkt te zijn. Dat is de afgelopen weken in de politiek duidelijk geworden: er moet aan een nieuw fundament van vertrouwen worden gebouwd.

Wij willen ons paasgeloof versterken in deze vijftigdagen tijd naar Pinksteren. Dat doen we vanuit het besef dat we meebouwen aan een gemeenschap van mensen die een bijdrage aan die samenleving willen geven. Ondanks verschillen is dat een gezamenlijke weg, zoals blijkt uit de Handelingen van de Apostelen: de samenleving wordt niet opgedeeld in secties waarbij ieder zijn/haar eigen gedeelte verzorgt: er is een gemeenschappelijke opdracht. We kunnen niet zonder elkaar en dan moeten we soms over verschillen heen stappen, deze aanvaarden, elkaar vergeven en opnieuw samen bouwen. Moge ons Paasgeloof ons inspireren dit in onze kerkgemeenschap waar te maken, maar ook in de samenleving als geheel. Dan gaan we in de voetsporen van de apostel Thomas. Amen

Verkondiging Paaszondag, 4 april 2021

Lezingen
Handelingen 10, 34a.37-43
Psalm 118
Kolossenzen 3, 1-4
Johannes 20, 1-9

Welkom

Christus is verrezen. Alleluia! Hij is waarlijk opgestaan. Alleluia!

Deze bijzondere omstandigheden vragen enorm veel van ons, maar toch is het Pasen. Het is de Heer die ons zegent met deze nieuwe dag en Hij roept ons op getuigen te zijn van dat licht, getuigen van Christus opdat de wereld zich niet overgeeft aan cynisme en zinloosheid. Er is een antwoord op het onmetelijke lijden van de mensheid. Alle onrust en het politieke gekrakeel zijn even tot rust gekomen om ons te kunnen bezinnen. Christus heeft ons het antwoord van de Vader gegeven. Vannacht is gebleken dat Hij zelf dat antwoord is. Dat blijkt uit zijn verrijzenis. Wij zijn getuigen van het nieuwe licht, het ware licht, dat we nooit meer laten uitdoven in ons hart en in ons leven. Wij kiezen een nieuwe weg, de weg van de verrezen Heer.

Homilie
Christus is verrezen! Alleluia
Er zijn weinig jaren waarin ik zo uit heb gezien naar Pasen. Ik verlang zo naar een andere manier van leven, een andere samenleving, een andere politiek, soms zelfs een andere kerk. Ik zie veel verlatenheid, eenzaamheid, angst, vermoeidheid en gebrek aan inspiratie. Het is niet alleen de pandemie, maar ook het gebrek aan vertrouwen tussen mensen. Denk niet dat dit een probleem van de politiek alleen is: het legt een fundamenteel probleem van ons allen bloot. Het is een moeilijkheid van onze moderne samenleving. Kunnen wij elkaar nog vertrouwen? Gunnen we elkaar ruimte? Is er vergeving? Is er integriteit? Waar is oprechte dienstbaarheid? Dat zijn grote vragen die ons gebracht hebben naar de duisternis van de Goede Vrijdag.

Ik ontdekte dat er in de basiliek van Vezelay tussen de prachtige kapitelen er ook een is waar de Goede Herder een dode op zijn schouders draagt. Aan de andere zijde van hetzelfde kapiteel heeft iemand zich opgehangen. Volgens sommige interpretaties is dit Judas, die zich na het verraad van Jezus van het leven beroofd heeft. Is de dode op de schouders van de Goede Herder soms Judas? Brengt Jezus in de onmetelijke liefde van de Vader zelfs Judas naar Gods oneindige barmhartigheid? Is dit mogelijk? Indien alles wat geschiedt in Gods ontferming wordt ingesloten, zelfs onze eigen fouten en vergissingen, waarom zou dat dan ook niet zelfs voor Judas gelden? Voor onze menselijke categoriën is dat onmogelijk. Er zijn grenzen!

2021 04 04 Vezelay homme suspendu 2021 04 04 Vezelay bon berger et home suspendu 2021 04 04 Vezelay bon berger

Pasen gaat niet over menselijke categoriën. Pasen is menselijkerwijs onvoorstelbaar. Leven na de kruisdood is onmogelijk. Als iemand zo verguisd is als de Christus, kan dat nooit ongedaan gemaakt worden. Het graf is gesloten. De steen ligt ervoor. We zijn klaar met deze mens. Er is niets van hem overgebleven. Klaar en weg ermee!

Toch is in de afgelopen Paasnacht niet voor niets het scheppingsverhaal gelezen. Dat herinnert aan het verhaal van een begin uit het niets. Dat kan volgens onze menselijke categorieën niet. Het moet toch met íets begonnen zijn? Alle theorieën van de natuurwetenschap gaan ervan uit dat er een “beginmaterie” moet zijn geweest van waaruit alles voortgekomen is. Het christendom en het jodendom hebben de radicale gedachte dat dit níet zo is. Al wordt de moderne natuurwetenschap omarmd en aanvaard als methode om de werkelijkheid te begrijpen, inclusief de evolutie, wordt door gelovige mensen toch volgehouden: niet de materie is het begin, maar de liefde is het begin. De liefde is niet een chemische reactie in ons hoofd of een kwestie van hormonen. Dat is slechts een gevolg van die liefde. De liefde wordt geschonken, brengt ons in beweging en geeft ons leven. Zij breekt ons open en maakt ons los van de obsessie die de moderne mens heeft van beheersen en controleren. Wanneer wordt leiding geven manipuleren? Wanneer ontaardt vertrouwelijkheid in verborgenheid? De Liefde zoals Jezus deze heeft voorgeleefd is een waarschuwing dat goede menselijke waarden kunnen ontaarden in hun tegendeel. Het sterven van Jezus heeft ons alert gemaakt voor dit ontaarden: van “Hosanna” tot “Kruisig Hem!”.

Het vraagt stuursmanskunst om een nieuwe gemeenschap van mensen op te bouwen. Het vraagt moed om vijanden op te zoeken en de hand te reiken en te vertrouwen op bekering en vergeving. Het vraagt openheid, het vraagt erom de ander te vertrouwen. Dit kan alleen in het besef dat geen mens alleen verantwoordelijkheid kan dragen en verdragen. De apostelen laten elkaar na Pasen niet meer los. De kerk die uit het niets van het graf wordt geboren, verkondigt dat de mensheid alleen kan overleven waneer de mensen elkaar vasthouden en daar waar een verbond wordt geschonden, herstel mogelijk is. Wanneer één mens schade lijdt, hebben allen daarvan te lijden. Als één man wordt afgeserveerd, is het vertrouwen van allen beschaamd.

In de paastuin klinkt straks – we lezen dit pas dinsdag in het octaaf, maar wat mij betreft is het een van de mooste Paasverhalen – de stem van de verrezen Heer: Maria. En zij antwoordt. Zij herkent Hem en zegt: “Rabboeni”. Zij herkent de weg ten leven, zij herkent het Licht van God dat is opgegaan. Waar duister was, is nu licht. Het is de Goede Herder die de mensheid op zijn schouders heeft genomen en draagt naar de Liefde van de Vader. Wij vieren Pasen en horen de stem van de verrezen Heer. Hij nodigt ons uit om dit gebaar na te volgen: de beschadigde mens nemen we op de schouders van ons gebed, van onze aandacht. Zeg niet dat het onmogelijk is: het voorbeeld van de Goede Herder die Judas op de schouders heeft genomen, mag ons inspireren tot bovenmenselijke, goddelijke zorg voor elkaar. Dan zal die nieuwe wereld zichtbaar worden.

In die zin wens ik u allen Zalig Pasen!

Verkondiging 3 april 2021, Paaswake Antonius

Lezingen
Genesis 1, 1 - 2,2
Exodus 14, 15- 15,1
Romeinen 6, 3-11
Lucas 24, 1-12

Welkom
Na de opgang van Witte Donderdag en de uittocht van Goede Vrijdag volgt nu de intocht. Van duister naar licht. We worden uitgenodigd om na de dagen waarin we onze duisternis onder ogen zagen, het licht te ontvangen. Het paasvuur wordt gezegend, de Paaskaars wordt getekend met de tekenen van het kruis en de naam van Christus, zoals wij allen in het doopsel getekend zijn met zijn naam. Vanavond vieren we de intocht in het leven. De geloofsleerlingen zullen vanavond binnengaan in het leven met Christus, in de sacramenten van het doopsel en vormsel en zij zullen vanavond gevoed worden met de Geest van Christus zelf, tastbaar aanwezig in de eucharistie.

We zijn samen in een kleine kring, we zijn te gast bij de zusters, na de digitale voorbereidingsavonden zijn we nu echt bij elkaar. Het doopsel en vormsel zijn tekenen van God, die ons aanraakt en leven geeft. Hij voedt ons met de communie, het Brood ten leven. Mogen we altijd in deze gemeenschap van de katholieke kerk de kracht ten leven vinden. Ik wens jullie een mooie intocht in het leven van Christus, ook degenen die via de camera met ons verbonden zijn.

Homilie
Broeders en zusters, geliefde geloofsleerlingen,
We hebben allemaal het beeld kunnen zien: het schip dat het Suezkanaal geblokkeerd had. Gedurende een week was de toevoer naar ons rijke Westen geblokkeerd. Mensen raakten in paniek: er werd gesproken van grote financiële problemen die zouden komen. Bedrijven zagen hun bevoorrading in gevaar komen. Ik was me er niet van bewust hoezeer we van dit kanaal afhankelijk zijn. Een soort kanaalinfarct met tientallen, ja honderden schepen die niet verder konden. Ze konden ook niet achteruit. Het zat helemaal vast. De oorzaak van het vastlopen is nog niet geheel duidelijk. Waarschijnlijk is het een combinatie van een menselijke fout met onvoorspelbare weersomstandigheden, een zandstorm met slecht zicht. Diepere oorzaken kunnen we vinden in menselijke overmoed: wij kunnen dit schip sturen, ook bij slecht weer. Nee, wijsheid leert dat je soms moet wachten. De belangen van de economie werden echter belangrijker geacht dan veiligheid. Maar denk aan de bemanningsleden van al die schepen; bovendien zat er op een aantal schepen ook nog levend vee. Het had allemaal op een ramp uit kunnen draaien.

Ook in je leven kun je soms het idee hebben dat je door een smal kanaal moet. In vriendschappen, in je werk of opleiding, of door de omstandigheden waarin je verkeert: er is weinig speelruimte. Dat zelfde probleem had Mozes in Egypte: telkens ging hij naar Farao om te vragen: mogen wij in de woestijn onze God gaan vereren? Laat ons vrij, voor ons gebed, voor onze traditie. Beschouw ons niet als slaven en gevangenen. We hebben gehoord wat er gebeurd is: Farao liep vast en zijn eerstgeborene en met hem alle eerstgeborenen van Egypte werden slachtoffer van de stijfkoppigheid van Farao. Een vreselijk verhaal dat meer zegt over de stijfkoppigheid van Farao dan over de vermeende wreedheid van God.

Wanneer Mozes bij de Rode Zee komt en merkt dat de legers van Farao het volk weer willen terughalen, voelt Mozes zich vastzitten tussen de zee en het leger. Wie kan het volk bevrijding geven? In het verhaal dat we gelezen hebben opent God een onmetelijke ruimte voor het volk, een ruimte die uiteindelijk de weg wijst naar het beloofde land. God heeft het volk losgetrokken uit het zand van de woestijn. God zal het volk nog vaak lostrekken van de stijfkoppigheid. Ook Mozes heeft er een zware klus aan.

In het evangelie van Jezus wordt het geloof door de schriftgeleerden en farizeeën ook vaak als een smal kanaal voorgesteld: je kunt zomaar vastlopen door een kleine fout of vergissing. In plaats van een reddingsboei uit te werpen en te helpen om het schip van iemands leven op koers te houden, wachten de schriftgeleerden af tot iemand helemaal vastloopt.

We hebben het donderdagnacht ook kunnen zien: onachtzaamheid leidt tot vergeetachtigheid en dat leidt tot onwaarheden of onvolledig en onjuist informeren. Alle morele connotaties laat ik voor wat ze zijn: maar ook daar kunnen we mensen zien vastlopen in verhalen en argumentaties. Het is niet eenvoudig om zaken dan weer in beweging te krijgen. Het smalle kanaal tussen traditie en schriftgeleerden en Romeinen, voerde Jezus naar zijn dood. Wat Jezus verkondigde werd niet toegelaten door de autoriteiten. Hem werd de mond gesnoerd, het zwijgen opgelegd. Op gruwelijke wijze. Een slavendood. Had ooit iemand kunnen bedenken dat die profetieën van de profeet Jesaja over de lijdende Dienaar bewaarheid zouden worden?

Maar Gods aanwezigheid is onverwoestbaar. Gods roepstem ten leven kan niet het zwijgen worden opgelegd. Jezus werd opgesloten in het donkere graf maar het hemelse licht van zijn Vader is onverwoestbaar. Dát licht schenkt Hij aan ons, in de sacramenten van doopsel en vormsel, in het sacrament van de eucharistie. Aan jullie op de eerste plaats, geliefde geloofsleerlingen, jullie laten ons weer zien welke kracht het geloof kan hebben: het kan je leven in beweging brengen, loswrikken uit een smal kanaal. Als je denkt dat je leven geen vernieuwing en geen toekomt meer kent, strekt God zijn hand uit om je op te wekken.

Wat er met Jezus is gebeurd, is uitzonderlijk, maar het is niet een oud historisch feit, een rimpeling in de geschiedenis. Hij is de eerste van ons allen. Moge deze avond, een nieuw begin in jullie leven, ook voor ons allen, familieleden en vrienden, zusters en allen die meekijken ook een nieuwe moment van beweging zijn, geïnspireerd door de Geest van Christus. Ik wens jullie en ons allen daarin veel geluk, kracht, bemoediging en onmetelijke liefde! Daarom wens ik u allen: Zalig Pasen!