LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging tweede zondag van Pasen, 28 april 2019

Lezingen
Handelingen 5, 12-16
Psalm 118
Openbaring van Johannes 1, 9-11a.12-13.17-19
Johannes 20, 19-31

Welkom
Het feest van Pasen kent geen einde. De liturgie onderstreept dit vandaag op Beloken Pasen, de zondag van de barmhartigheid. Indien we werkelijk de weg van Pasen gaan, verspreiden we barmhartigheid in de voetsporen van de verrezen Heer. Nu wordt zichtbaar welk effect het Paaslicht op mensen heeft, welke nieuwe mogelijkheden er zijn voor mensen die zeggen te geloven. De leerlingen laten zien dat de kracht van Jezus’ Geest in hen gekomen is en dat deze dezelfde wonderlijke gebeurtenissen tot stand brengt als Jezus. Geloof is handelen; effectief handelen kan alleen met geloof. Daar waar de Geest van Christus present wordt gesteld, kan de wereld veranderen. De wereld heeft dat nodig, mensen hebben dat nodig. Laten wij dragers van die Geest zijn die ons hier rondom de eucharistie heeft samengebracht. Brengen wij onze leefwereld bij God en vragen wij om wijsheid om de wegen van handelen te zien.

Homilie
De kerk kan alleen opgebouwd worden op geloof en overtuiging. De apostel Thomas was er niet bij, toen Jezus de eerste keer aan zijn leerlingen verscheen. Hij deelde niet in de ervaringen van de andere apostelen. Hij liep een stap achter. Het getuigenis van de andere leerlingen is voor hem onvoldoende. Hij heeft zijn eigen ervaring nodig. Die wordt hem bij de tweede ontmoeting wel gegund. De beschrijving van de eerste kerkelijke viering is sober en beperkt, maar de kern van dit samenzijn is duidelijk: een ontmoeting met de levende Heer. Deze ontmoeting gaat gepaard met het woord “vrede”. U weet dat ik dat als een herkenningswoord beschouw voor de verrezen Heer. Het is ook een herkenningswoord van de leerlingen van Jezus: daar waar zij komen moet werkelijke vrede zichtbaar worden. Deze vrede is de ervaring van de ontmoeting met de Eeuwige. Vrede is geen overeenkomst na een compromis, maar een “zijn”, een existentie: de mens is immers bedoeld als beelddrager van God. Pasen herinnert ons aan die oorsprong. De vrede van Pasen is aangebroken wanneer we kunnen geloven in het herstel van dat begin. De ontmoeting met de verrezen Christus herinnert ons aan die oorsprong.

De verhalen van Pasen zijn verhalen waar duidelijk wordt gemaakt dat de kerkgemeenschap de plek is waar Christus leeft, en waar de leerlingen Hem ervaren. In de verhalen van de eerste apostelen worden alle zintuigen aangesproken: ze zien en horen Hem. Thomas mag Hem zelfs aanraken. Er wordt gegeten en gedronken: aan de oever van het meer is een ontbijt gemaakt op een houtskoolvuur: zelfs smaak en geur doen mee in de ervaring van Pasen. Heel de mens kan vervuld raken van de ervaring dat de Heer leeft. Uit deze ontmoetingen blijkt dat Pasen niet simpelweg een spirituele gedachte is, of een droom die ons helpt de harde realiteit van vandaag te ontkennen. Pasen gaat over ons dagelijkse, menselijke bestaan: zoals in Christus het goddelijke en menselijke niet van elkaar gescheiden kunnen worden, kan onze persoonlijke ervaring niet losgemaakt worden van die hemelse nabijheid. Wij zijn wetenschappelijker en sceptischer ingesteld dan de apostelen en we wantrouwen dit spirituele aspect van de zintuigen. Toch vertelt Pasen hoe onze eigen werkelijkheid doordrongen en vervuld raakt van de werkelijkheid van Gods aanwezigheid in de Geest van de verrezen Heer Jezus Christus.

Hoe zijn sommige mensen in staat de wereld om hen heen te veranderen en verschil te maken tussen oorlog en vrede, tussen haat en verzoening? Er zijn grote voorbeelden die helaas zeldzaam zijn; de kleinere die de kranten niet halen zijn talrijker. In onze kerk hebben we mensen die we in onze herinnering vasthouden en als heilig beschouwen. Frans van der Lugt is er een, maar onze kerk staat er vol mee. We zien het al bij de apostelen. De kerk zelf heeft die wonderen ook nodig vanwege haar beschadigingen, soms door gebeurtenissen van buiten, soms door gebeurtenissen in haar zelf. De apostelen maken na het drama van Goede Vrijdag het verschil omdat zij persoonlijk de ervaring meedragen dat zij de Heer gezien hebben. Het krachtige getuigenis van Maria Magdalena heeft de andere apostelen op het spoor gezet om zelf op onderzoek te gaan en ruimte te scheppen om het zelf te ervaren.

De oproep is om weer toegang te hebben tot die ervaring. Wij zijn als kerkgemeenschap geroepen om die ervaringen te koesteren. Is hier ruimte om de Heer te ontmoeten? Brengt de eucharistie ons dichterbij Christus zoals de Emmaüsgangers dit ervaren hebben? Hun hart brandde in hun binnenste; hoe is het met ons hart? We zijn geroepen om als het ware het brandende hart in deze wereld te zijn, dat de bron is van de wonderbaarlijke genezing van onze samenleving, van de mensen in onze wereld. Uit het hart van Jezus komt barmhartigheid, uit ons hart kan barmhartigheid komen. Zoals Johannes op Patmos wordt opgeroepen zijn verhaal op Schrift te stellen, schrijven wij ons verhaal van barmhartigheid op vele manieren in deze wereld. Dat verhaal begint met de aanblik van Christus, de verrezen Heer die zijn wonden toont, maar ons Vrede schenkt. Deze Paastijd is een tijd van ontmoeten, een tijd van open staan voor ontmoetingen. We ontmoeten elkaar hier in de kerk als Thomassen en Petrussen en Johannessen, als Maria’s en Salomé’s. We delen met elkaar ons geloven en onze ervaringen om het brandende, vurige hart van deze wereld te zijn, bron van herstel en leven. Amen

Verkondiging Paaszondag, 21 april 2019

Lezingen
Handelingen 10, 34a.37-43
Psalm 118
Kolossenzen 3, 1-4
Johannes 20, 1-9

Welkom
Christus is verrezen. Alleluia! Hij is waarlijk opgestaan. Alleluia!
Welkom op deze morgen. Vannacht zijn we van duister naar licht gegaan en in de kracht van het prille licht van het voorjaar, ervaren we nieuwe levensadem. Het is de Heer die ons zegent met deze nieuwe dag en Hij roept ons op getuigen te zijn van dat licht, getuigen van Christus opdat de wereld zich niet overgeeft aan cynisme en zinloosheid. Er is een antwoord op het onmetelijke lijden van de mensheid. De onrust en stoere taal en het dreigen en het afvuren van wapens zal nooit een bron van vrede kunnen zijn! Christus heeft ons een ander antwoord gegeven. Vannacht is gebleken dat Hij zelf dat antwoord is. Dat blijkt uit zijn verrijzenis. Er is hoop voor de mens van alle tijden en plaatsen, ook in deze tijden van onrust en haat en geweld, juist in deze tijd. Christus is ons voorgegaan door de dood heen. Hij heeft zijn gelaat niet afgewend voor lijden en dood, maar is vol vertrouwen op zijn Vader de weg gegaan. Wij waren de afgelopen dagen getuigen van verraad en verloochening, niet alleen de namen van Judas en Petrus klinken daarbij, maar ook de namen van terroristen die verraad plegen aan de mensheid, namen van dictators die met harde hand en stoere taal hun orde willen brengen in de wereld, namen van bisschoppen en priesters die hun ambt beschaamd hebben, namen van mensen en bedrijven die de aarde en de schepping uitbuiten omwille van eigen gewin en ongebreidelde luxe, maar wij zijn getuigen van het nieuwe licht, het ware licht, dat we nooit meer laten uitdoven in ons hart en in ons leven. Wij kiezen een andere weg, de weg van de verrezen Heer.

Homilie
Christus is verrezen! Alleluia
Al in het vroege voorjaar van 2019 startte de Franse krant La Croix een campagne om de kerk te repareren: réparons l’église, dit als reactie op een initiatief van paus Franciscus, die vorig jaar een brief schreef aan het volk van God. Daarin wees hij vastgeroeste klerikale structuren aan als oorzaak van de vele problemen in de katholieke kerk. Als reactie daarop kwamen mensen in Frankrijk naar voren om wegen van herstel aan te duiden, voorstellen en voorbeelden van vernieuwing. De krant wil een verzamelpunt zijn van inititieven en voorbeelden om daarmee een groot debat aan te zwengelen. Daar zijn de Fransen natuurlijk goed in: grote ideeën en uitwisselingen van gedachten. Het logo was een kerk in de steigers, in de vorm van een legpuzzel, geen grote kathedraal, maar een eenvoudige kwetsbare parochiekerk. Dat het herstel van de kerk zo concreet zichtbaar zou worden na de brand van Notre Dame de Paris, had niemand kunnen denken. Het is een treffend teken van de gesteldheid van onze kerk die herstelwerkzaamheden nodig heeft. Door veel pastores en theologen wordt hierover geschreven en gesproken: is dit gebeuren niet veelzeggend? Bisschoppen en priesters wijdden hun preek hieraan, zoals ook onze bisschop afgelopen woensdag in zijn kathedraal van Rotterdam, die gelukkig nog stevig overeind staat.

Gisterenavond hebben tien mensen in onze parochie de stap gezet om toe te treden tot de katholieke kerk en nog twee volwassen mensen hebben het vormsel ontvangen. In ons bisdom zijn er zo’n hondervijftig nieuwe katholieken. In wat voor kerk zijn ze binnengetreden? In een ruïne, in een gehavende kerk zoals de Notre Dame van Parijs? Of in een mooie perfecte en ideale geloofsgemeenchap van heiligen? In geen van beide; ik hoop dat u dat begrijpt. In een bescheiden en voorzichtige kerk, maar wel een gelovige en vertrouwende kerk. Een kerk met een geloofsovertuiging die stevig geworteld is in het evangelie van Jezus Christus. Een kerk die het kruis van Christus centraal blijft stellen, zoals het kruis in de rokende puinhopen van het hart van katholiek en christelijk Frankrijk beter zichtbaar is geworden. Reparons l’église. Laten we de kerk herstellen. Dat is het motto waarmee we dit Pasen willen vieren. Dit herstel kan niet anders dan met de gehele kerkgemeenschap. Dat is niet een kwestie van paus en bisschoppen alleen. Zij nemen het voortouw en met vertrouwen in de gehele kerkgemeenschap gaan zij gezamenlijk de weg. Zij zullen uitnodigend en bemoedigend de mensen van de geloofsgemeenschap bij dit herstel betrekken. Maar zij hoeven dat niet alleen te doen. Het herstel begint met de overtuiging dat wij ons als leerlingen dienen af te wenden van het graf, van een kerk en een samenleving die voorbij zijn. De klerikale kerk waar de clerus de dienst uitmaakt en de gelovigen zwijgen of ten hoogste als actieve maar gehoorzame vrijwilligers hun bescheiden rol vervullen, is voorbij. Dat is de clericale kerk die paus Franciscus om zich heen ziet, maar die we ook in onze eigen kerk aanwezig zien. Dat is een kerk zonder toekomst.

De scene vandaag rond het lege graf mag ons inspireren: er is daar volop beweging. De vrouwen gaan er als eerste heen om het lichaam van Jezus te eren. In het Johannesevangelie is het Maria Magdalena die het voortouw neemt. De apostelen zijn in geen velden of wegen te bekennen, maar Maria en de andere vrouwen ontdekken dat er niets te vinden is bij het graf. Zij ontmoeten er boodschappers die vertellen dat de leerlingen Jezus elders zullen ontmoeten, niet bij het graf. Het graf is geen plek voor gelovige mensen. De dood heeft immers geen betekenis meer voor hen, de dood is geen eindpunt. De dood is een passage en een doorgang, een uittocht. De leerlingen die op onderzoek uitgaan, Petrus en Johannes, bevestigen het verhaal en dragen het verder uit. Daar begint de paasboodschap, daar begint de geloofsgemeenschap, de verkondiging dat de bestemming van de mensheid niet het graf is, maar het leven. Deze overtuiging verplicht tot actie, tot handelen, tot zorg voor de schepping, tot zorg voor de naaste, tot steun aan de geloofsgemeenschap die deze boodschap levend houdt. Dat is de het evangelie van Pasen dat we uitdragen. Laat de geloofsleerlingen niet teleurgesteld raken wanneer zij de parochie beter leren kennen. Laat niet het wereldse ons overheersen, niet de hang naar macht en aanzien die ook in iedere parochie mensen kan vervullen, die zich op eigen posities laten voorstaan en die zo gemakkelijk een oordeel hebben over anderen.

Wij mogen de kerk herstellen door met nieuwe energie vorm te geven aan onze geloofsgemeenschap hier in Den Haag, ook als vrijwilligers, door te bidden, door de kerk financieel te ondersteunen, door simpelweg anderen te vertellen dat het evangelie gaat over het leven en niet over de dood. Het evangelie gaat over naastenliefde en zorg voor de kwetsbaren in onze stad. We laten die kwetsbare mensen niet over aan de dood, maar we voeren hen naar het leven, naar de Liefde van Christus zelf. In Parijs is een discussie losgebasten over het herstel van de Notre Dame. Moet die compleet gereconstrueerd worden of moet er juist iets vernieuwd worden? Ongetwijfeld zal er een manier gevonden waarop deze gerestaureerde kerk getuigenis kan afleggen van een levend geloof dat in de samenleving present is, zoals wij met een levend geloof getuigenis afleggen van onze overtuiging dat Christus verrezen is en leeft!
In die zin wens ik u allen Zalig Pasen! Amen

Verkondiging 20 april 2019, Paaswake

Lezingen
Genesis 1, 1 - 2,2
Exodus 14, 15- 15,1
Ezechiël 36, 16-28
Romeinen 6, 3-11
Lucas 24, 1-12

Welkom
Na de opgang van Witte Donderdag en de uittocht van Goede Vrijdag volgt nu de intocht, van duister naar licht. We worden uitgenodigd om na de dagen waarin we onze duisternis onder ogen zagen, het licht te ontvangen. Het paasvuur wordt gezegend, de paaskaars wordt getekend met de tekenen van het kruis en de naam van Christus, zoals wij allen in het doopsel getekend zijn met zijn naam. Vanavond vieren we de intocht in het leven. De geloofsleerlingen zullen vanavond binnengaan in het leven met Christus in de sacramenten van het doopsel en vormsel en vanavond gevoed worden met de Geest van Christus zelf, tastbaar aanwezig in de Eucharistie.

Welkom aan u allen hier buiten, geloofsleerlingen, gasten van de retraite bij de broeders van Sint Jan. Welkom aan de mensen in de kerk, bijzonder welkom aan de familieleden en vrienden van onze geloofsleerlingen die voor het eerst dit oeroude gebeuren meemaken dat ons in het diepst van onze ziel, in ons eigen menselijke kwetsbare bestaan raakt. Mede namens de broeders van Sint Jan die met mij in deze wake voorgaan, wens ik u een mooie intocht in het leven van Christus.

Homilie
Broeders en zusters, geliefde geloofsleerlingen,
De afgelopen maanden hebben de geloofsleerlingen het leven van Jezus beter leren kennen en ontdekt hoe de katholieke kerk tot op vandaag door dit leven geïnspireerd wordt. Haar handelen, haar spreken, haar hele inrichting wil het evangelie weerspiegelen. De geloofsleerlingen zijn binnen gevoerd in de geloofsgemeenschap die vervuld is van de Geest van Jezus. Vandaag wordt dit bezegeld door doopsel en vormsel en de eucharistie. Dit binnen voeren in de kerkgemeenschap is meer dan wat kennis opdoen en zich aansluiten bij een genootschap. Deze intocht is een binnengaan in de essentie van het leven.

We vieren samen Pasen. We horen de boodschap van het lege graf. Christus die op een akelige en brute wijze stierf, is niet meer terug te vinden in het graf waar Hij neergelegd is. Nee. Hij heeft een nieuw bestaan aangenomen. Dat nieuwe bestaan heeft ook onze existentie veranderd. Er breekt met de initiatiesacramenten een nieuw tijdperk aan in jullie leven. Maar ook wij allen zullen vanavond onze eigen doopbeloften hernieuwen; wij allen realiseren ons opnieuw dat ons leven vervuld is van het nieuwe tijdperk van Christus’ liefde. Natuurlijk, soms vergeten we dit en we lijken we net gewone stervelingen. Dat zijn we natuurlijk ook. Maar door de opstanding van Christus en onze ontmoetingen met de levende Heer, beseffen we dat God in onze tijd nog steeds handelt.

Dat handelen van God zien we in het leven van Jezus. Met name in de manier waarop hij het kruis aannam en de dood aanvaardde is dit duidelijk geworden. God heeft in Christus laten zien dat een mens niet is overgeleverd aan de wetmatigheden van deze wereld, niet aan kleinmenselijkheid, waar boosheid en wraak en eigenbelang de toon zetten. In de opstanding wordt deze weg van Jezus bevestigd. Als gelovige mensen willen we ons voortdurend bewust zijn van die wereld van God, van zijn Koninkrijk dat andere wetmatigheden kent dan deze wereld. In zíjn wereld willen we binnen treden.

De paradox van dit binnentreden kon niet duidelijker worden dan door de catastrofe van de Notre Dame in Parijs. Ik zal er morgenochtend meer op ingaan. Ook de bisschop sprak er woensdag over in de Chrismamis. Voor veel mensen is de katholieke kerk niet meer dan een ruïne. Wat heb je daar te zoeken? Maar in de ruïnes van dit gebouw straalt een kruis dat de brand overleefd heeft. Ik denk dat we goed beseffen dat de kerk een kwetsbare gemeenschap is, een geloofsgemeenschap waar ook veel op aan te merken is.

Centraal in onze geloofsgemeenschap staat dit kruis zoals in de gehavende Notre Dame. Dat kruis verbindt ons met de wereld van de gekwetste en gehavende mens. De gehavende Notre Dame met de gapende gaten in het gewelf brengt ons in herinnering hoeveel mensen in de wereld dakloos zijn. Letterlijk: de vluchtelingen en de mensen die getroffen zijn door natuurrampen, maar in figuurlijke zin ook mensen die zich niet thuis voelen in deze wereld, tussen hun familie, niet thuis met hun geschiedenis, mensen die zich niet meer thuis voelen in de kerk waarin ze zijn opgevoed. Versta me goed, ik ben blij dat deze kathedrale basiliek hersteld wordt en opnieuw de glorie van God kan verkondigen. De brand herinnert ons echter aan de kwetsbaarheid van ons geloof en van onze kerk. Dat maakt ons bescheiden en voorzichtig.

Een kerk kan natuurlijk alleen gebouwd worden door de levende stenen die wij zijn. Jullie worden ingevoegd, geloofsleerlingen, in dit levende bouwwerk. Maar ook wij allen mogen ons afvragen welke plek we innemen in dit levende gebouw. Of liggen we misschien als reservestenen langs de kant? Het zou zomaar kunnen dat er bij de herstelwerkzaamheden van de kerk een beroep op je wordt gedaan. Wat is dan je antwoord? Misschien bied je jezelf wel aan! De uitgebrande kerk heeft veel mensen geëmotioneerd in Frankrijk en in ons land. Ook mensen die zeiden dat ze niets met het katholieke geloof hebben, waren verdrietig en emotioneel. Zij voelden de kerk ineens als dichtbij. Zo’n uitspraak neem ik natuurlijk altijd serieus, maar toch kan ik niet nalaten te concluderen dat er veel verborgen en onuitgesproken geloof is. De Notre Dame wordt nu ineens de ziel van Frankrijk en Europa genoemd. Marc Chavannes pleit voor dat de Notre Dame op een eurobiljet. Zullen we onze Jacobus voorstellen voor het 5 eurobiljet?

Vannacht is God aan het woord om het leven van ons allen te herstellen. God handelt in Christus en wie zijn sacramenten ontvangt mag ervaren dat God in hem/haar handelt. God komt naar ons toe in doopwater, in het Chrisma en tenslotte in de Eucharistie. In Christus transformeert de Vader ons leven en vervult het van Gods Geest. Die Geest tilt ons op boven de wetmatigheden van deze wereld. De liefde van Christus die in ons woont, wil ons een nieuwe richting en oriëntatie geven in ons leven. Is dat niet vroom en streng? Nee het is vooral een richting ten leven, een vol leven, een betekenisvol leven, een leven verbonden met de kwetsbare naaste, met heel de geloofsgemeenschap en alle mensen van goede wil. Een heel nieuwe familie, de Familia Dei, staat om je heen. We zijn niet bang als het leven gehavend raakt, we zijn niet bang als kerken gehavend raken: indien we onze ogen houden op het kruis van Christus en beseffen dat Hij uit de doden is opgestaan en in ons handelt en in ons nieuw leven wekt, is er nieuw leven voor ons en voor de mensheid. Moge dat vertrouwen en dat geloof jullie en ons allen altijd de weg wijzen als levende stenen in Gods gebouw van liefde. Daarom wens ik u allen:

Zalig Pasen!