LogoAdVanDerHelm

kaarsjes

Verkondiging 19 april 2019, Goede Vrijdag

Lezingen
Jesaja 52, 13-53, 12
Psalm 31
Hebreeën 4, 14-16 + 5, 7-9
Johannes 18, 1-19, 42

De uittocht van Jezus uit dit leven is een dramatisch gebeuren waarin volgens de evangelist Johannes God het ultieme teken geeft van zijn Liefde: iemand die zijn leven geeft voor de mensen. Na de opgang van gisteren naar de bovenzaal van de vriendschap, volgt nu een dramatisch einde. De uittocht van vandaag, vertelt van bevrijding uit een slavenbestaan. Het verwijst naar het oude verhaal van Pasen: bevrijding uit het slavenhuis van Egypte. Vandaag beseffen we dat hier meer aan de hand is. We ervaren slavernij in ons eigen leven: ga maar opzoek naar je vaste patronen, verwachtingen en beperkingen. Het blijkt een slaafsheid aan je geschiedenis, je herinneringen aan wat je ooit overkomen is. Deze slaafsheid in ons persoonlijk leven kunnen we overwinnen door het besef dat Christus ons leven heelt. Hij toont ons dat zijn liefde groter is dan zijn menselijke bestaan. Nu wordt duidelijk dat zijn liefde in God geworteld is en dat Hij geen angst heeft om te sterven. De essentie van Jezus’ leven is groter dan zijn aardse bestaan.

Duidelijker dan de andere evangelisten vertelt Johannes hoe Jezus zijn leerlingen – ons dus ook - voorgaat op de weg. Hij neemt steeds de regie. Wanneer de soldaten Hem komen arresteren, levert Hij zich over. Het verhoor door Pilatus wordt een gesprek over waarheid en koningschap. Zelfs aan het kruis neemt Jezus het initiatief wanneer hij de leerling en zijn moeder met elkaar verbindt en wanneer Hij tenslotte zijn Geest geeft. Hij voltrekt zelf het paasoffer. Hij geeft zichzelf. Dit is slechts mogelijk indien in Hem de kracht van de Vader zelf aanwezig is. Jezus maakt van het lijden handelen. Hij is niet een passief slachtoffer, maar hij maakt een actieve keuze om deze weg te gaan. Lijden wordt actie. Hij speelt dus niet het spel van de kwade machten in deze wereld die ons uitdagen om met hetzelfde geweld terug te slaan. In Christus beantwoordt God het lijden van de mensen met Liefde.

Op die manier onthult dit lijden Gods aanwezigheid. Het lijden wordt niet verheerlijkt, maar ons wordt geopenbaard dat er in de mens meer aanwezig is dan lijden en verdriet. Het kruis van vandaag is niet de afsluiting van het leven van Jezus, maar openbaart de essentie van heel zijn leven: de drijfveer is de liefde van de Vader die wil dat de mensheid hersteld wordt in de vriendschap en de eenheid met God zelf, met de bron van het leven. Wij zelf mogen Jezus in die uittocht volgen: weg uit de wetmatigheid van het kwaad dat de wereld lijkt te regeren. Laten we deze uittocht volgen op onze weg van de Paasdagen. Amen

Verkondiging 18 april 2019, Witte Donderdag

Lezingen
Exodus 12, 1-14
Psalm 116
1 Korinthe 11, 23-26
Johannes 13, 1-15

Welkom
Welkom aan het begin van deze drie heilige dagen. De komende dagen trekken we met Jezus mee op zijn moeizame tocht door Jeruzalem, een tocht die een opgang is, maar ook een uittocht. De derde stap is een intocht. Deze drie thema’s kunnen ons bezighouden de komende drie dagen. Witte Donderdag is de opgang naar de bovenzaal, de opgang van Jezus naar Jeruzalem, de opgang van de leerlingen naar de vriendschap met Jezus met als hoogtepunt de eucharistie en de voetwassing. Het priesterschap is uitdrukking van die opgang: het priesterschap is dienstbaar aan de opgang van de geloofsgemeenschap naar de vriendschap met God in Christus. Goede Vrijdag is de uittocht uit het leven, zoals Jezus die al besprak met de twee mannen op de berg Tabor bij zijn verheerlijking: met Mozes en Elia sprak hij over zijn uittocht uit het leven, zijn lijden dat Hij in Jeruzalem zal voltrekken. Pasen betekent nieuw binnen gaan in het leven, een intocht met de geloofsleerlingen die die avond de kerk binnen trekken. Alle gelovigen zullen in die nacht opnieuw het geheim van Gods aanwezigheid in deze wereld binnen gaan. Als opening van de heilige drie dagen bidden we de schuldbelijdenis om uit te spreken dat we niet altijd in beweging zijn gekomen voor het Evangelie, maar stil afgewacht hebben.

Homilie
Sinds Palmzondag zijn we in beweging gekomen. Meer dan de rest van het jaar is deze week een beweging van ons hart en onze ziel met de dramatische verhalen van het lijden en sterven van Christus. De processie in de kerk is symbool van ons gehele christelijk leven: ons leven is één lange processie met Christus aan onze zijde, een processie op weg naar de Vader. Ook vanavond zal er een processie zijn: van het altaar naar het zijaltaar, als symbool van onze weg met Christus naar Gethsemane. De weg van vanavond is bedoeld als verheffing, als opgang. De leerlingen ervaren vanavond het hoogtepunt van hun vriendschap met Jezus. De viering van het Pesach is voor ieder gezin het hoogtepunt van het jaar. De oude geschiedenis van de uittocht wordt verteld en dat vervult ons met hoop op de toekomst. Sinds die uittocht weten we dat God onze ellende ziet en ons daarvan wil bevrijden. Voor de leerlingen in de bovenzaal wordt dit concreet in hun vriendschap met Jezus omdat zij in Hem zien hoe dit oude verbond nieuw leven wordt ingeblazen. Het is geen oude stoffige letter, maar een persoonlijke ervaring. Zij hebben Jezus leren kennen als poort naar de Vader, als poort naar het leven.

Hij reikt hun het Brood aan en de Wijn. Pas later beseffen ze dat Hij hen door deze gebaren nooit meer zal verlaten. Wij zelf beseffen dat misschien ook niet altijd. In de viering van de dagelijkse eucharistie wil Hij ons nooit verlaten. Het is het dagelijks geschenk van zijn aanwezigheid. Het is, zeker op deze avond, een opgaan vanuit ons dagelijkse bestaan naar God en naar zijn wereld van liefde en vrede. Jezus noemde dat Gods Koninkrijk. De eucharistie tilt ons op en draagt ons en maakt zichtbaar dat vriendschap mogelijk is.

Dat opgaan is voor de katholieken van Parijs zwaar na de brand van hun geliefde kathedraal. Velen van ons zijn daar wel eens geweest en we delen het verdriet van de katholieke kerk van Parijs en van heel Frankrijk. Krachten en middelen worden bijeengebracht om de kerk te herbouwen. Uit de reacties op deze ramp blijkt hoezeer dit kerkgebouw geworteld is in de harten van mensen. Het gebouw is meer dan stenen. Het is het verhaal van mensen die de geschiedenis van dit land vorm gegeven hebben, een geschiedenis met hoogtepunten en dieptepunten. Deze geschiedenis gaat verder omdat men besluit de kerk te herstellen.

We mogen dat ook vertalen naar onszelf. Ook wij kennen onze crises en moeilijkheden. Het begin van Pasen, vandaag, mag de belofte inhouden van een nieuwe opgang naar het leven. Vanuit de ervaring van dood en tegenslag, van pijn en verdriet wijst Christus ons deze weg van de eucharistie van de dienstbaarheid in de voetwassing. Die weg zal ons verder brengen en een opgang betekenen. Amen

Verkondiging 14 april 2019, Palm- en Passiezondag

Lezingen
Marcus 11, 1-10
Jesaja 50, 4-7
Psalm 22
Filippenzen 2, 6-11
Lucas 22, 14 – 23, 56

Intocht
We hebben ons verzameld op het kerkplein om getuige te zijn van wat er komen gaat. We zijn getuigen van de ondergang van een mens, zoals we in onze wereld getuigen zijn van velen die ten onder gaan. Wat dat betekent zullen we de komende dagen ten volle meemaken. Van getuigen in Bijbelse zin wordt meer gevraagd dan slechts registreren wat er gebeurd is. Ons wordt gevraagd om getuigenis af te leggen, te beseffen wat er hier op het spel staat. Ons wordt gevraagd om betekenis te geven aan de gebeurtenissen. Zien wij in de gebeurtenissen de reddende hand van God? Kunnen wij door ons getuigenis die reddende hand stem geven in onze wereld? Of laten we ons over aan de machten van het kwaad? Laten we met die gedachten de stad binnengaan met vreugde, maar ook met aandacht voor ons getuigenis.

Homilie
Er zijn veel omstanders bij het lijden van Jezus. Ieder heeft daar een eigen rol bij. Soms zijn die rollen ronduit beschamend, sommige zijn troostend. Pilatus is er, de politicus die de rechtvaardigheid opoffert aan zijn politieke strategieën en ambities. Het gaat hem om overleven en zodra hij merkt dat deze Jezus hem in de weg zit, maakt hij korte metten met hem.

De Farizeeën zijn er, die met hun zorg om de wet en de gehoorzaamheid van de mensen aan de overleveringen, niet toelaten dat er gesproken wordt over een God die zo vol liefde is, dat mensen op zijn barmhartigheid en vergeving mogen rekenen. Jezus die zo de ruimte geeft om zich te bekeren, haalt volgens hen de kracht uit de wetten. Weg ermee.

Er zijn omstanders die zwijgen: misschien de grote meerderheid? Zij verzetten zich niet als de meute roept om de kruisiging van deze onschuldige. De schreeuwers hebben de overhand: zij laten zich meeslepen door de populisten. Zij laten zich bang maken en geven zich over aan hun leiders en roepen om de dood van deze man die ze amper begrijpen.

De leerlingen zijn aanwezig op Johannes en de vrouwen na. Zij volgen Jezus naar zijn dood en willen hem troosten. De gebaren maken duidelijk dat de liefde en de onmacht beide even groot zijn. Zij laten zich echter niet weerhouden om de mens die ten ondergaat trouw te blijven. Wedden zij op het verkeerde paard? Die vraag houdt hen niet bezig: zij geloven in de rechtvaardigheid van Jezus en willen daar trouw aan blijven. Als zij hem zouden laten vallen, zouden zij zichzelf geweld aandoen.

Welke positie nemen wij in als anderen worden afgeschreven of in een hoek gezet? Dergelijke kruisigingen komen in onze samenleving niet meer voor, maar er worden er nog velen anderszins gekruisigd. Ook daar kunnen mensen wreed reageren door extra te veroordelen. Zij horen er niet meer bij. Dat kan in een vereniging of een club. Iemand heeft fouten gemaakt die publiekelijk bekend zijn. Hoe reageren we als iemand weer terug wil komen? Nemen we hem of haar weer liefdevol op voor een nieuwe kans? Vergeving is pijnlijk en moeilijk. Toch is dat de weg naar Pasen.

Gisteren heb ik de film Grace à Dieu gezien, over het seksueel misbruik in de kerk van Lyon. In de film worden mensen gevolgd, die een rol in dit verhaal spelen, de kardinaal en drie slachtoffers. Er wordt niet geoordeeld. Wel worden de gevolgen van de gebeurtenissen belicht. De slotvraag van de film is indringend: geloof je nog in God? Kunnen we in God geloven als dergelijke dingen gebeuren in de kerk en in de wereld? Kunnen we in God geloven als zijn dienaar, de Christus wordt gekruisigd? Kunnen we in God geloven in de aanblik van het lijden in deze wereld waar kinderen nog steeds worden uitgebuit en misbruikt, waar mensen slachtoffer zijn van oorlog en geweld, van natuurrampen en ziekten? We hebben minder antwoorden dan we vroeger dachten. Ons antwoord is onze keuze omdat we ondanks alles aan de kant van het goede staan, om te laten zien dat het goede dat er ook is in de kerk en in de samenleving, versterkt en uitgebouwd kan worden, We blijven aan de kant van het goede staan, dat bij de mens te vinden is. Dat geven we niet op, dat is de weg naar Pasen! We zullen deze week nog veel zien en horen. Bidden we de heilige Geest van de goede God om kracht en om wijsheid zodat we Christus nabij kunnen zijn en het juiste getuigenis geven in onze wereld van vandaag. Amen